آشنایی با دیتاسنتر های وب و خدمات آن

کسب‌وکارهای آنلاین، سامانه‌های دولتی، سرویس‌های ابری و رسانه‌های دیجیتال همه وابسته به مراکزی هستند که بتوانند داده‌ها را با دسترس‌پذیری بالا و زیرساخت قابل اعتماد نگه دارند. در ایران نیز به‌دلیل رشد سریع کسب‌وکارهای اینترنتی، افزایش مصرف داده و اهمیت حاکمیت داده، توسعه مراکز داده بسیار اهمیت یافته است. شرکت داده‌گستر عصر نوین (های‌وب) که پیش‌تر به‌عنوان ارائه‌دهنده اینترنت ثابت و پهنای باند شناخته می‌شد، طی سال‌های اخیر با ایجاد چند دیتاسنتر و به ویژه افتتاح مرکز داده ایرانیان در منطقه پونک تهران، نقش مهمی در توسعه زیرساخت‌های داده کشور ایفا کرده است. در ادامه، به بررسی ویژگی‌ها، خدمات و نقش دیتاسنتر های وب در اکوسیستم دیجیتال ایران می‌پردازیم. 

پیشینه فعالیت های وب در حوزه دیتاسنتر

های‌وب در دهه ۱۳۸۰ با عرضه خدمات اینترنت پرسرعت به شهرت رسید. پس از خرید گروه «پارس‌آنلاین» در سال ۱۳۹۶، این شرکت وارد حوزه ارائه خدمات دیتاسنتر شد. پیش از احداث مرکز داده ایرانیان، های‌وب (زیر برند پارس‌آنلاین) سه مرکز داده عملیاتی داشت که مهم‌ترین آن‌ها در پارک فناوری پردیس، آپادانا و پاسداران تهران قرار داشت. منابع مستقل تأکید می‌کنند که مجموع مساحت این دیتاسنترها بیش از ۶٬۵۰۰ متر مربع بوده و بیش از ۴۰۰ رک تجهیزات را در خود جای داده‌اند. هر یک از این مراکز با استانداردهای بین‌المللی طراحی شده‌اند و خدماتی مانند میزبانی سرور اختصاصی، سرور مجازی و کولوکیشن را به مشتریان ارائه می‌دادند، اما ظرفیت محدود آنها پاسخ‌گوی تقاضای رو به رشد نبود.

در اردیبهشت ۱۴۰۱، های‌وب چهارمین مرکز داده خود را در منطقه پونک تهران افتتاح کرد. این مرکز داده که با نام «مرکز داده ایرانیان» شناخته می‌شود، یکی از بزرگ‌ترین مراکز داده بخش خصوصی ایران به شمار می‌آید. منابع رسمی اعلام می‌کنند که مرکز داده ایرانیان در زمینی به مساحت ۶٬۰۰۰ متر مربع ساخته شده و ظرفیت استقرار بیش از ۲٬۰۰۰ رک را دارد. خبرگزاری ویندوزیار نیز با استناد به دیجیاتو می‌نویسد که این مرکز دارای سه ساختمان مجزا است و نصب ۲۰۰۰ رک در آن نهایی شده است، در حالی که نرخ دسترس‌پذیری آن بیش از ۹۹٫۵ درصد محاسبه شده است.

تأمین برق و انرژی

یکی از مهم‌ترین چالش‌های دیتاسنترهای ایرانی تأمین برق پایدار است. در مرکز داده ایرانیان، دیتاسنتر های وب برق ۵٫۶ مگاوات را از دو مسیر مجزا تأمین کرده و طبق برنامه‌ریزی امکان افزایش ظرفیت تا ۱۰ مگاوات وجود دارد. این برق از دو رینگ مستقل شهری دریافت می‌شود تا در صورت قطع یکی از خطوط، خط دیگر بتواند بدون وقفه برق‌رسانی کند. علاوه بر این، برای جلوگیری از قطعی در صورت حوادث پیش‌بینی‌نشده، ژنراتورهای ۴۰۰۰ کاوا به صورت N+۱ و UPSهای ماژولار پیشرفته به صورت N+۱ نصب شده‌اند؛ این معماری افزونگی، اطمینان می‌دهد که حتی با خرابی یک ماژول، منبع دیگری بی‌درنگ جایگزین می‌شود.

سیستم خنک‌کننده و کنترل محیطی

سرورها گرمای زیادی تولید می‌کنند و مدیریت حرارت برای حفظ دوام تجهیزات بسیار مهم است. دیتاسنتر های وب از چیلرها و سیستم کولینگ In‑Room بهره می‌برد. برای کنترل دما و رطوبت، سنسورهای دقیق در سالن‌ها نصب شده و داده‌ها به صورت بلادرنگ به نرم‌افزارهای مانیتورینگ منتقل می‌شود تا هرگونه تغییر سریعاً اصلاح شود. همچنین سیستم تهویه دارای سیستم کنترل هوشمند است و از سیاست‌های صرفه‌جویی انرژی تبعیت می‌کند. استفاده از تجهیزات سرمایش پیشرفته باعث می‌شود که هوای خنک به طور یکنواخت در مسیر رک‌ها گردش کند و نقاط داغ شکل نگیرد.

معماری شبکه و پهنای باند

های‌وب اعلام کرده است که این مرکز داده روی رینگ ترانزیت درون شهری مخابرات ایران قرار دارد و به LCT و مرکز امام (مراکز اصلی زیرساخت کشور) متصل است. این ارتباط مستقیم، دسترسی کم‌تأخیر به شبکه زیرساخت را فراهم می‌کند. ظرفیت انتقال داده در این مرکز ۱٫۶ ترابیت بر ثانیه اعلام شده است. وجود این ظرفیت بالا، امکان میزبانی سرویس‌های پخش زنده، وب‌سایت‌های پرترافیک و پروژه‌های ابری را فراهم می‌سازد. به‌علاوه از چند اتصال فیبر نوری مستقل استفاده شده است تا در صورت قطع یکی از خطوط، مسیرهای دیگر فعال باقی بمانند.

امنیت فیزیکی و اطلاعاتی

امنیت در چندین لایه پیاده‌سازی شده است. در لایه فیزیکی، سیستم یکپارچه کنترل تردد با قابلیت تشخیص چهره و دوربین‌های نظارتی در تمامی بخش‌ها وجود دارد. این سیستم‌ها ورود و خروج افراد را ثبت و در صورت بروز هر گونه تخلف، هشدار می‌دهند. در لایه زیرساختی نیز سیستم اعلام و اطفای حریق پیشرفته با گاز FM200 نصب شده است که در صورت تشخیص دود، به طور خودکار وارد عمل می‌شود. امنیت اطلاعاتی و امنیت سایبری نیز توسط مرکز عملیات امنیتی (SOC) داخلی های‌وب کنترل می‌شود؛ وجود فایروال‌ها و تجهیزات امنیتی پیشرفته باعث شده است که مراکز داده های‌وب از امنیت فیزیکی و نرم‌افزاری بالا برخوردار باشند.

ویژگی‌های دیگر دیتاسنتر های‌وب

فضای اداری: های‌وب در مرکز داده ایرانیان امکان استقرار کارشناسان مشتریان را فراهم کرده است؛ این فضاها به برق، میز کار و امکانات شبکه مجهز هستند تا تیم‌های فنی بتوانند بر سرورهای خود نظارت کنند.

پشتیبانی ۲۴×۷: طبق اعلام شرکت، پشتیبانی در تمام روزهای سال بدون تعطیلی ارائه می‌شود تا در صورت بروز مشکل، کارشناسان بتوانند سریعا پاسخگو باشند.

دسترسی به اینترنت و شبکه خصوصی: علاوه بر تأمین اینترنت سراسری، امکان ایجاد شبکه خصوصی مجزا برای ارتباط بین سرورها و کاربران نیز فراهم است.

امکانات کنترل دسترسی به رک: هر رک مجهز به قفل هوشمند بوده و ورود به هر راهرو با کارت و تشخیص چهره کنترل می‌شود؛ این موضوع از دستکاری غیرمجاز جلوگیری می‌کند.

سرویس‌های ارائه شده در دیتاسنترهای های‌وب

مبین هاست به عنوان یک ارائه‌دهنده خدمات سرور مجازی و سرور اختصاصی، از دیتاسنترهای پیشرفته های‌وب برای میزبانی داده‌ها و سرویس‌های خود بهره می‌برد. در ادامه به  برخی از این سرویس‌ها می‌پردازیم:

سرور اختصاصی

یکی از مهم‌ترین خدمات مراکز داده، سرور اختصاصی ایران است. در این سرویس، مشتری مالکیت کامل یک سرور فیزیکی را در اختیار می‌گیرد و می‌تواند سخت‌افزار، سیستم‌عامل و نرم‌افزارهای امنیتی را به دلخواه پیکربندی کند. انعطاف‌پذیری این نوع سرویس نسبت به سرورهای اشتراکی بسیار بالاتر است و مشتری به تمام منابع CPU، فضای ذخیره سازی و پهنای باند دسترسی دارد. با توجه به این که ترافیک دیتاسنتر بر بستر داخلی شبکه ملی منتقل می‌شود، پایداری و سرعت بالایی دارد. طبق جداول منتشر شده در سایت، های‌ وب از سرورهای قدرتمند HP DL360 G9 در پیکربندی‌های مختلف استفاده می‌کند. تمامی این بسته‌ها دارای ترافیک نامحدود و پورت ۱ گیگابیت بر ثانیه هستند و منبع تغذیه نیز به صورت ریداندنسی N+1 فراهم شده است.

سرور مجازی یا VPS

سرور مجازی (VPS) در واقع یک سرور فیزیکی را به چند «ماشین مجازی» با منابع اختصاصی تقسیم می‌کند. هر سرور مجازی ایران سیستم‌عامل مجزای خود را دارد و برای سایت‌ها یا برنامه‌هایی که نیاز به منابع متوسط دارند مناسب است. مشتریان می‌توانند با پرداخت هزینه‌ای کمتر نسبت به سرور اختصاصی، از مزایای سرور مجازی ارزان های وب بهره‌مند شوند، در حالی که همچنان دسترسی root و امکان نصب نرم‌افزارهای دلخواه خود را دارند. سرور مجازی ایران های وب به دلیل اتصالات فیبر نوری و سیستم‌های کولینگ کارآمد، از پایداری بالایی برخوردارند.

کولوکیشن و فضای Cage

خدمات کولوکیشن به مشتریان امکان می‌دهد تا تجهیزات سرور و شبکه خود را در رک‌های دیتاسنتر نصب کرده و از امکانات زیرساختی مانند برق، خنک‌کننده و امنیتدیتاسنتر  استفاده کنند. های‌وب برای این منظور هم رک‌های اشتراکی و هم Cage اختصاصی ارائه می‌دهد. بنا بر اطلاعات سایت، ویژگی‌های شاخص خدمات Cage عبارت‌اند از:

• امنیت فیزیکی چندلایه: استفاده از دوربین‌های مدار بسته و کنترل تردد با کارت و تشخیص چهره.
• تضمین برق‌رسانی بدون قطعی: برق از دو منبع مستقل تأمین می‌شود و در صورت قطع یکی، منبع دیگر جایگزین می‌شود. UPS و ژنراتور پشتیبان نیز برای مقابله با قطع برق طولانی مدت به کار می‌روند.
• سیستم کولینگ استاندارد: دستگاه‌های تهویه و کولینگ محیط بر اساس استانداردهای جهانی به کار گرفته شده تا دمای محیط ثابت بماند.
• امکان نگهداری تجهیزات اضافی: فضای کافی برای ذخیره تجهیزات Spare و قطعات یدکی فراهم شده است.

این سرویس برای شرکت‌هایی که نیاز به امنیت فیزیکی بالاتر و کنترل کامل بر تجهیزات خود دارند بسیار مناسب است.

پهنای باند اختصاصی

های‌وب علاوه بر میزبانی سرور، خدمات پهنای باند اختصاصی و رادیوترانک عمومی نیز ارائه می‌دهد. در رادیوترانک، یک شبکه رادیویی خصوصی برای سازمان‌های بزرگ ایجاد می‌شود که امکان برقراری تماس‌های صوتی امن و ارتباط دیتای اختصاصی را فراهم می‌کند. این سرویس در کنار دیتاسنتر، مجموعه‌ای کامل از راه‌حل‌های ICT را در اختیار سازمان‌ها قرار می‌دهد.

مزایا و نقاط قوت دیتاسنترهای های‌وب

امنیت چندلایه و پایداری بالا

دیتاسنترهای های‌وب دارای امنیت فیزیکی و نرم‌افزاری پیشرفته هستند. این مراکز از دوربین‌های نظارتی، سیستم‌های کنترل دسترسی و فایروال‌های چندلایه بهره می‌برند و همچنین سیستم‌های کولینگ مناسب و UPS و ژنراتور برای تأمین برق اضطراری استفاده می‌شود. همچنین اتصال پایدار با کابل‌های فیبر ننوری از دیگر نقاط قوت این دیتاسنتر است.

ظرفیت بالای رک و مقیاس‌پذیری

از نظر مقیاس، مرکز داده ایرانیان با بیش از ۲۰۰۰ رک ظرفیت بالایی برای میزبانی سرویس‌های مختلف فراهم کرده است.

سازگاری با استانداردهای بین‌المللی

های‌وب ادعا می‌کند که طراحی و ساخت مرکز داده ایرانیان بر اساس متدهای روز دنیا و مطابق استانداردهای دیتاسنتر TIA-942 و ANSI/BICSI انجام شده است. رعایت این استانداردها شامل استفاده از کف کاذب، سیستم کابل‌کشی شبکه ساخت‌یافته و مسیرهای مستقل برای برق AC و DC است. رعایت استانداردهای جهانی، علاوه بر افزایش قابلیت اطمینان، امکان دریافت گواهی‌های معتبر جهانی را فراهم می‌کند.

تنوع خدمات و بسته‌ها

های‌وب تنها به ارائه سرور اختصاصی محدود نمی‌شود، بلکه خدمات VPS، کولوکیشن، Cage و پهنای باند اختصاصی را نیز ارائه می‌دهد.

جمع بندی

دیتاسنترهای های‌وب با افتتاح مرکز داده ایرانیان در پونک تهران، گام مهمی در توسعه زیرساخت‌های فناوری اطلاعات ایران برداشته‌اند. در این مطلب به بررسی پیشینه دیتاسنتر های وب پرداختیم و با خدمات این دیتاسنتر آشنا شدیم.