نرم‌افزار مایکروسافت ویزیو چیست؟ آیا می‌توان از آن در مستندسازی شبکه استفاده کرد؟

نرم افزار ویزیو یکی از ابزارهای محبوب مایکروسافت برای طراحی و نقشه‌کشی است که به کاربران این امکان را می‌دهد تا به راحتی دیاگرام‌ها و نمودارهای پیچیده بسازند. این برنامه قدرتمند با امکانات گسترده‌ای که در اختیار کاربران قرار می‌دهد، در بسیاری از صنایع و زمینه‌ها کاربرد دارد. مایکروسافت ویزیو علاوه بر ارائه قابلیت‌های طراحی گرافیکی، به عنوان یک ابزار اساسی برای مستندسازی و تحلیل شبکه نیز شناخته می‌شود.

نرم‌افزار مایکروسافت ویزیو چیست؟

مایکروسافت ویزیو بخشی از مجموعه MS 365 است که به کاربران این امکان را می‌دهد تا دیاگرام‌ها و نمودارهای جریان (فلوچارت) ایجاد کنند. این برنامه به طور گسترده‌ای برای ایجاد نمودارهای فلوچارت، نقشه‌های (اداری) طبقات، مدل‌های داده، مستندسازی شبکه و سایر دیاگرام‌ها استفاده می‌شود. از آنجا که در دیاگرام‌های ویزیو یک ساختار زیربنایی وجود دارد، این نوع دیاگرام‌ها مدیریت‌پذیرتر از دیاگرام‌های مشابه هستند که معمولاً در اکسل یا پاورپوینت ترسیم می‌شوند. با استفاده از مایکروسافت ویزیو همچنین می‌توان به طور خودکار یک برنامه زمان‌بندی بر اساس یک منبع داده مانند فایل اکسل یا پایگاه داده ایجاد کرد.

ویزیو از سال 1992 وجود داشته و تقریبا 30 ساله است. مایکروسافت این محصول را در سال 2000 خریداری کرد. از آن زمان این نرم‌افزار توسعه بیشتری یافته و به MS 365 ادغام شده است.

ویژگی‌ها و قابلیت‌های نرم افزار Visio

نرم افزار Visio از طرف مایکروسافت به عنوان یک برنامه طراحی نمودار و نقشه‌کشی پیشرفته شناخته می‌شود که به کمک آن می‌توان انواع مختلفی از دیاگرام‌ها، از جمله دیاگرام‌های شبکه، نمودارهای سازمانی، دیاگرام‌های فرآیند و بسیاری دیگر را طراحی کرد. برنامه ویزیو ابزارهای متنوعی برای ایجاد طراحی‌های دقیق و حرفه‌ای دارد که می‌تواند به سرعت فرآیندهای پیچیده را ساده‌تر کند.

یکی از ویژگی‌های برجسته مایکروسافت ویزیو، قابلیت استفاده از قالب‌های آماده است. این قالب‌ها به کاربران کمک می‌کند تا تنها با انجام چند تغییر ساده، طرح‌های خود را مطابق نیازهای خاصشان آماده کنند. همچنین، این نرم افزار از انواع مختلف فایل‌ها پشتیبانی می‌کند که به کاربران این امکان را می‌دهد تا فایل‌های مختلف را با یکدیگر ترکیب و هماهنگ کنند.

چرا باید از نرم افزار Visio در مستندسازی شبکه استفاده کنیم؟

نرم افزار Visio به کاربران این امکان را می‌دهد که به راحتی نمودارهای دقیق و پیچیده را ایجاد کنند. از آنجا که این برنامه به عنوان بخشی از مجموعه مایکروسافت آفیس است، کاربران به راحتی می‌توانند آن را با دیگر ابزارهای این مجموعه ادغام کنند. از دیگر مزایای این نرم افزار، می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

عیب‌یابی

ویزیو به مهندسان شبکه این امکان را می‌دهد که دیاگرام‌های شبکه دقیق ایجاد کنند که هم پیکربندی فیزیکی و هم منطقی شبکه را مستند می‌کنند. این شامل سخت‌افزار دستگاه‌ها، توپولوژی‌ها، آدرس‌دهی و پروتکل‌ها می‌شود. نقشه‌های ویژیو خلاصه‌ای از اطلاعات کلیدی را برای تشخیص مشکلات شبکه، تحلیل علت ریشه‌ای و جریان داده‌ها فراهم می‌کنند.

اجرا

حفظ دیاگرام‌های به‌روز ویزیو بسیار حیاتی است چرا که معمولاً شما تجهیزات جدیدی را به زیرساخت‌های موجود اضافه می‌کنید. این کار به شناسایی فضای رک، پورت‌های در دسترس، پیکربندی پروتکل‌ها، بلوک‌های آدرس IP و قوانین نام‌گذاری کمک می‌کند.

انتقال دانش

دیاگرام‌های ویزیو برای آموزش و ارتباط میان گروه‌های مختلف در یک سازمان ضروری هستند. به عنوان مثال، کارمندان و پیمانکاران جدید به نقشه‌های شبکه برای «یادگیری» طراحی و پیکربندی شبکه تکیه می‌کنند. این همچنین به مهندسان موجود کمک می‌کند تا در صورتی که یکی از کارکنان ناگهان ترک کند یا به تعطیلات برود، انتقال اطلاعات به‌خوبی انجام شود.

ارائه‌ها

ویژیو به مهندسان شبکه این امکان را می‌دهد که ایده‌ها و مفاهیم را به انواع مختلف مخاطبان منتقل کنند. به عنوان مثال، پشتیبانی از میز کمک، مهندسان اجرایی و فروشندگان خارجی. همچنین آیکون‌های مخصوص پاورپوینت برای ارائه به مخاطبان سطح مدیریتی وجود دارد. شما نسخه‌هایی از هر دیاگرام را متناسب با مخاطب خود و بر اساس الزامات امنیتی صحیح آماده می‌کنید.

• سادگی در طراحی: نرم افزار Visio طراحی‌های پیچیده را ساده کرده و به کاربر این امکان را می‌دهد که با استفاده از کشیدن و رها کردن عناصر مختلف، دیاگرام‌ها و نمودارهای خود را طراحی کند.

• دستگاه‌های اتصال متنوع: با استفاده از Microsoft Visio می‌توان به سادگی اطلاعات و داده‌ها را از منابع مختلف به طراحی‌های خود اضافه کرد. این امر موجب می‌شود که کاربران بتوانند دیاگرام‌هایی دقیق‌تر و مستندتر بسازند.

• هماهنگی با مستندات شبکه: یکی از کاربردهای ویژه ویزیو، استفاده از آن برای مستندسازی شبکه است. کاربران می‌توانند به راحتی توپولوژی شبکه‌های خود را طراحی کرده و مستندات لازم را برای پیکربندی و مدیریت شبکه‌ها آماده کنند.

ترسیم شبکه لایه ۲

هدف از ترسیم یک نقشه شبکه، مستندسازی طراحی و پیکربندی شبکه فعلی شماست. این کار بیشتر برای عیب‌یابی، پشتیبانی، پیاده‌سازی، انتقال دانش و همچنین ارائه‌ها استفاده می‌شود.

برای مستندسازی کامل شبکه فعلی، هم نقشه‌های فیزیکی و هم منطقی ایجاد می‌شوند. نقشه‌های فیزیکی نمایانگر اتصال‌های لایه ۱ بین دستگاه‌هایی هستند که در مراکز داده یا اتاق‌های تجهیزات نصب شده‌اند. در مقابل، نقشه‌های منطقی نمایانگر ویژگی‌های شبکه در لایه ۲ و لایه ۳ هستند. همچنین این نقشه‌ها نحوه جریان ترافیک داده و ارتباط بین دستگاه‌های شبکه را نشان می‌دهند.

نقشه‌های منطقی لایه ۲ فقط شامل سوئیچ‌ها هستند و روترها را در بر نمی‌گیرند. در این سطح آدرس‌دهی لایه ۳ وجود ندارد، مگر برای آدرس مدیریت دستگاه‌ها. اتصالات بین دستگاه‌های شبکه، توپولوژی منطقی را نشان می‌دهد که می‌تواند چندین رک یا حتی مکان‌های مختلف را پوشش دهد. همچنین در این نقشه‌ها آدرس‌دهی لایه ۲ شامل VLANها و آدرس‌های MAC (در صورت نیاز) نمایش داده می‌شود.

ویژگی‌های نقشه‌های لایه ۲:

• این نقشه‌ها فقط شامل سوئیچ‌ها هستند و هیچ‌گونه روتر یا تجهیزات لایه ۳ ندارند.

• آدرس‌دهی در این نقشه‌ها فقط برای مدیریت دستگاه‌ها (آدرس‌های IP مدیریتی) است و خبری از آدرس‌دهی لایه ۳ (مانند آدرس‌های IP کاربران) نیست.

• توپولوژی این نقشه‌ها به صورت منطقی نشان داده می‌شود و ممکن است چندین رک یا مکان مختلف را پوشش دهد.

• در این نقشه‌ها از آدرس‌دهی لایه ۲ شامل VLANها و MAC Addressها استفاده می‌شود.

مواردی که در نقشه لایه ۲ باید جای داده شود:

1. سوئیچ‌ها، اکسس‌پوینت‌ها و کنترلرهای بی‌سیم

2. اتصالات توپولوژی (برچسب‌های رابط‌ها)

3. نام میزبان (hostname) دستگاه‌ها

4. آدرس IP مدیریتی دستگاه‌ها

5. VLANها و آدرس‌دهی MAC

6. لینک‌های Trunk و EtherChannel

7. اطلاعات Spanning Tree

8. سرورهای شبکه (مانند DNS، DHCP و TFTP)

9. بلوک عنوان شامل موقعیت، تاریخ و اطلاعات تماس

در نقشه‌های مرکز داده، باید جایگاه Root Bridge و Secondary Bridge در Spanning Tree مشخص شوند. همچنین اگر شبکه بی‌سیم بزرگی دارید، ممکن است بخواهید یک نقشه جداگانه برای شبکه بی‌سیم طراحی کنید.

نقشه‌های لایه ۳ بیشتر شامل روترها، سوئیچ‌های لایه ۳ و فایروال‌ها می‌شوند. این نقشه‌ها همچنین شامل اطلاعاتی درباره آدرس‌دهی ساب‌نت‌ها، Loopbackها و آدرس‌های مدیریتی هستند. در این نوع نقشه‌ها، شما به طراحی پروتکل‌های مسیریابی، مسیرهای جایگزین و جزئیات شبکه WAN می‌پردازید.

ویژگی‌های نقشه‌های لایه ۳:

• شامل روترها، سوئیچ‌های لایه ۳ و فایروال‌ها.

• در این نقشه‌ها آدرس‌دهی ساب‌نت‌ها و Loopbackها انجام می‌شود.

• طراحی پروتکل مسیریابی و اطلاعات مربوط به مسیرهای جایگزین و افزونگی در این نقشه‌ها دیده می‌شود.

• شامل VLANها و آدرس‌دهی SVI می‌باشد.

• اطلاعات مربوط به WAN مانند سرعت لینک، ISP و شناسه مدار نیز در این نقشه‌ها گنجانده می‌شود.

مواردی که باید در نقشه لایه ۳ جای داده شود:

1. روترها، سوئیچ‌های لایه ۳ و فایروال‌ها

2. اتصالات توپولوژی (برچسب‌های رابط‌ها)

3. نام میزبان دستگاه‌ها

4. آدرس IP مدیریتی دستگاه‌ها

5. VLANها و SVIها

6. ساب‌نت‌ها و Loopbackها

7. Port Channelها (در صورت استفاده)

8. طراحی پروتکل مسیریابی (مثل OSPF و BGP)

9. افزونگی FHRP (Gateway پیش‌فرض)

10. سرعت لینک WAN، ISP و شناسه مدار

11. خطوط جریان داده (Data Flow)

12. سرورهای شبکه (مثل DNS، DHCP و TFTP)

13. بلوک عنوان شامل موقعیت، تاریخ و اطلاعات تماس

در این نقشه‌ها معمولا توپولوژی مرکز داده را با افزونگی کامل نمایش می‌دهند و به صورت سلسله‌مراتبی، لینک‌های شبکه از مرکز داده به شعب و ابری هم متصل می‌شوند.

ترسیم فیزیکی (لایه ۱)

نقشه‌های فیزیکی لایه ۱ نشان‌دهنده اتصالات فیزیکی دستگاه‌ها هستند و معمولاً با نرم‌افزارهایی مانند Visio طراحی می‌شوند. این نقشه‌ها شامل اجزای مختلف مانند سوئیچ‌ها، کابل‌ها، منابع تغذیه، و اتصالات فیزیکی هستند. نقشه‌های فیزیکی برای پیاده‌سازی و عیب‌یابی مفیدند.

ویژگی‌های نقشه‌های فیزیکی لایه ۱:

• شامل سوئیچ‌ها، کارت‌های خط (Line Cards)، موتور مدیریتی و منابع تغذیه.

• می‌توان از قالب‌های آماده برای سرعت بخشیدن به طراحی استفاده کرد.

• برای شبکه‌های ماژولار، باید هر دستگاه به صورت جداگانه ساخته شود و از الگوهای طراحی (Template) برای تسریع کار استفاده گردد.

مواردی که باید در نقشه فیزیکی لایه ۱ گنجانده شود:

1. سوئیچ‌ها، اکسس‌پوینت‌ها و تجهیزات بی‌سیم

2. اتصالات فیزیکی رک و کابل‌ها

3. نام و مدل دستگاه‌ها

4. منبع تغذیه و تجهیزات دیگر

اگر نیاز به نقشه‌های فیزیکی برای شعبه‌ها یا محیط‌های ابری دارید، می‌توانید از قالب‌های طراحی آماده برای هر کدام استفاده کنید.

مراحل مستندسازی شبکه در ویزیو

همانطور که در این مطلب گفتیم، یکی از کاربردهای ابزار ویزیو مستندسازی یک شبکه و دستگاه‌های موجود در آن است. در ادامه به مراحل پایه‌ی ایجاد یک سند برای مستند کردن شبکه می‌پردازیم:

برای مستندسازی شبکه با استفاده از Microsoft Visio و ایجاد یک دیاگرام شبکه، مراحل زیر را دنبال کنید:

1. ایجاد سند جدید

ابتدا Microsoft Visio را باز کنید.

از صفحه اصلی، به قسمت Categories بروید و گزینه Network را انتخاب کنید.

سپس Basic Network Diagram را از میان گزینه‌ها انتخاب کنید.

این قالب به شما ایده‌هایی برای شروع می‌دهد و شما می‌توانید دیاگرام شبکه خود را بر اساس آن ایجاد کنید.

2. باز کردن پنل اشکال

بعد از انتخاب قالب، پنل اشکال به شما نمایش داده می‌شود که شامل انواع stencils می‌باشد.

در این پنل، اشکال مختلفی مانند Firewall، Router، Server، PCs و Network Peripherals در دسترس است.

اگر برای پیدا کردن نماد خاصی مشکل دارید، از کادر جستجوی بالای پنل اشکال استفاده کنید.

به کادر جستجو بروید و عبارتی مثل “internet” را تایپ کنید.

با فشردن Enter، ویزیو نتایج جستجو را نمایش می‌دهد.

پس از پیدا کردن نماد مورد نظر (مثل نماد اینترنت)، آن را به صفحه کشیده و در مکان مناسب قرار دهید.

4. اضافه کردن اشکال اولیه

از Quick Shapes برای افزودن اشکال مختلف استفاده کنید.

برای شروع، یک Firewall را به صفحه اضافه کنید.

سپس یک Server و یک Wireless Access Point به دیاگرام اضافه کنید.

حالا برای هر کامپیوتر (PC)، یک Ethernet junction point انتخاب کنید و آن را اضافه کنید.

برای کپی کردن، کلید Ctrl را نگه دارید و با ماوس نماد را کشیده و کپی کنید.

همچنین می‌توانید از دکمه‌های Shift و Ctrl برای گروه‌بندی و کپی سریع اشکال استفاده کنید.

فعال کردن Shape Data برای پر کردن اطلاعات اشکال

در سمت راست صفحه، گزینه Shape Data را فعال کنید.

هنگامی که یک شکل را انتخاب می‌کنید، در این بخش اطلاعات مربوط به آن شکل مانند Asset Number، Serial Number، IP Address و سایر اطلاعات نمایش داده می‌شود.

5. قرار دادن اشکال در موقعیت مناسب

پس از افزودن اشکال به صفحه، آن‌ها را به دلخواه در جای خود قرار دهید.

می‌توانید هر یک از اشکال را به راحتی جابجا کنید و مکان آن‌ها را تنظیم کنید.

6. اتصال اشکال با استفاده از ابزار Connector

برای اتصال اشکال مختلف، از ابزار Connector در تب Home استفاده کنید.

برای مثال، ابتدا Firewall را به Router متصل کنید.

سپس Server را به Router و در نهایت PCs را به سرور متصل کنید.

زمانی که اتصال برقرار می‌شود، خط اتصال به صورت Shape-to-Shape ایجاد می‌شود.

هنگامی که اشکال جابجا شوند، اتصالات به طور خودکار جابجا خواهند شد و مشکلی پیش نمی‌آید.

برای هر اتصال از مرکز به مرکز بکشید و این کار را برای سایر اشکال انجام دهید.

7. افزودن دستگاه‌های اضافی

برای افزودن دستگاه‌های اضافی مانند Network Printer، به پنل Network Peripherals بروید و Printer را به دیاگرام اضافه کنید.

برای اتصال این دستگاه‌ها، از ابزار Connector استفاده کنید.

8. پر کردن داده‌های شکل‌ها

هر یک از اشکال می‌توانند دارای اطلاعات مختلفی باشند.

به عنوان مثال، برای یک کامپیوتر، می‌توانید اطلاعاتی مانند Asset Number، Location، Manufacturer و IP Address را وارد کنید.

این داده‌ها در Shape Data نمایش داده می‌شود و شما می‌توانید هر کدام از این اطلاعات را به دلخواه پر کنید.

9. ایجاد گزارش‌ها

بعد از پر کردن داده‌ها، می‌توانید از ابزار Shape Reports برای تولید گزارش استفاده کنید.

برای این کار به تب Review بروید و گزینه Shape Reports را انتخاب کنید.

شما می‌توانید گزارش‌هایی مانند Inventory Report، Network Devices Report و PC Report را ایجاد کنید.

این گزارش‌ها می‌توانند به صورت Excel یا HTML تولید شوند.

گزارش‌ها اطلاعاتی مانند Asset Number، Location، IP Address و سایر اطلاعاتی که پر کرده‌اید را نمایش می‌دهند.

انواع دیاگرام‌های مایکروسافت ویزیو

با استفاده از مایکروسافت ویزیو می‌توانید انواع مختلفی از دیاگرام‌ها را ایجاد کنید. در ادامه برخی از پرکاربردترین انواع دیاگرام در ویزیو را بررسی می‌کنیم.

فلوچارت

نمودارهای فلوچارت مراحل و تصمیمات یک فرایند را به صورت تصویری نشان می‌دهند. به طور معمول از اشکال هندسی برای نمایش هر مرحله و از فلش‌ها برای نشان دادن روند حرکت از یک مرحله به مرحله بعد استفاده می‌شود. این نوع دیاگرام‌ها می‌توانند شامل نقشه‌های فرایند، نمودارهای کار و سایر دیاگرام‌های مشابه باشند.

نمودارهای سازمانی

نمودارهای سازمانی که به آن‌ها “نمودارهای ارگان” نیز گفته می‌شود، روابط گزارش‌دهی و سلسله مراتب درون یک سازمان را نشان می‌دهند. این نمودارها می‌توانند نشان دهند که هر فرد به چه کسی گزارش می‌دهد، همچنین سلسله مراتب کلی از بالا به پایین را برای کمک به برنامه‌ریزی و مدیریت نشان دهند. نمودارهای سازمانی همچنین به عنوان نمودارهای سلسله مراتبی، نمودارهای ساختاری و ارگانگرام‌ها شناخته می‌شوند.

چارت Floor

چارت‌های Floor نقشه‌هایی هستند که طراحی داخلی یک ساختمان یا فضا را نشان می‌دهند. این نقشه‌ها برای نشان دادن اندازه و موقعیت اتاق‌ها و اجزای مختلف ساختمان، مثل مبلمان، نسبت به همدیگر استفاده می‌شوند. نقشه‌های طبقات همچنین به نام نقشه‌های خانه، نقشه‌های معماری، نقشه‌های ساختمان و شمایل‌ها شناخته می‌شوند.

نقشه‌های ذهنی یا مایند مپ

نقشه‌های ذهنی دیاگرام‌هایی هستند که ارتباطات بین ایده‌ها را با گروه‌بندی و ارتباط ایده‌های مرتبط با موضوعات اصلی نشان می‌دهند. نقشه‌های ذهنی ابزارهای مؤثری برای برنامه‌ریزی و طوفان فکری هستند. نقشه‌های ذهنی همچنین به نام نقشه‌های مفهومی شناخته می‌شوند.

نمودارها و گراف‌ها

نمودارها و گراف‌ها، که در اکسل معمولا استفاده می‌شوند اما در ویزیو نیز موجودند، در تقریبا هر ارائه کسب‌وکاری دیده می‌شوند. این نمودارها برای نمایش داده‌ها به صورت بصری استفاده می‌شوند تا اطلاعات ارائه‌شده را به شکلی ساده‌تر برای درک نشان دهند. نمونه‌های رایج شامل نمودارهای میله‌ای، نمودارهای خطی و نمودارهای دایره‌ای هستند.

چارت‌های گانت

یک دیاگرام رایج در مدیریت پروژه و برنامه‌ریزی، نمودار گانت است. چارت گانت معمولا در پروژه‌ها برای نمایش زمان‌بندی وظایف مختلف استفاده می‌شود. این چارت‌ها نشان می‌دهند که هر کار چه زمانی شروع و تمام می‌شود و چه کسانی مسئول آن کارها هستند.

نمودارهای شبکه

نمودارهای شبکه از نمادها و خطوط برای نشان دادن ساختار، گره‌ها و ارتباطات بین کامپیوترها در شبکه کامپیوتری استفاده می‌کنند. نمودارهای شبکه برای درک این که کدام گره‌ها بخشی از کدام شبکه هستند مفید هستند، اما همچنین می‌توانند در درک نحوه جریان داده‌های کامپیوتری در یک سازمان کمک کنند.

جمع بندی

نرم‌افزار مایکروسافت ویزیو یکی از ابزارهای قدرتمند مایکروسافت برای طراحی دیاگرام‌ها و نقشه‌های پیچیده است که به ویژه در مستندسازی شبکه کاربرد گسترده‌ای دارد. این برنامه به کاربران این امکان را می‌دهد که با استفاده از قالب‌ها و استنسیل‌های آماده، انواع مختلفی از نمودارها مانند نمودارهای سازمانی، فلوچارت‌ها، نقشه‌های شبکه، و دیاگرام‌های فرآیند را به‌راحتی طراحی کنند.