انتخاب بازار مالی اشتباه، میتواند سرمایه شما را نابود کند. بسیاری از معاملهگران، بدون شناخت کافی تنها با اتکا به شنیدهها وارد یک بازار مالی میشوند، در حالی که نمیدانند فارکس یا بورس کدامیک با روحیاتشان سازگارتر است. مسئله فقط سود نیست؛ بلکه دوام آوردن در بازارهایی است که هر کدام قوانین و اصول خاص خودشان را دارد. اگر میان فعالیت در فارکس یا مالکیت سهام مردد هستید، این مطلب به شما کمک میکند. در ادامه با بررسی دقیق تفاوتهای ساختاری و ریسکها، به شما کمک میکنیم تا با اطلاعات کامل تصمیم بگیرید که در نهایت بورس یا فارکس، کدام مسیر شما را سریعتر به اهداف مالیتان میرساند.
بازار فارکس چیست؟
بازار تبادل ارزهای خارجی یا همان فارکس، بزرگترین بازار مالی جهان از نظر حجم نقدینگی است. وقتی بحث انتخاب فارکس یا بورس پیش میآید، باید توجه داشت که ماهیت این بازار کاملا با بازار سهام متفاوت است. در اینجا خبری از تالار متمرکز نیست و معاملات بین بانکها و موسسات مالی بزرگ بهصورت شبکه جهانی و غیرمتمرکز انجام میشود. در واقع اصلیترین فرق فارکس و بورس در دارایی پایه است؛ در فارکس شما روی نوسانات نرخ برابری ارزها معامله میکنید، نه مالکیت بخشی از یک شرکت.
دسترسی پایدار و بدون تأخیر به اینترنت به دلیل ماهیت ۲۴ ساعته و سرعت بالای تغییرات قیمت در این بازار، اهمیت حیاتی دارد. به همین خاطر، تریدرهای حرفهای اغلب از سرور مجازی فارکس خارجی (مثل سرور مجازی هلند یا آلمان) استفاده میکنند تا پینگ کمتری به سرورهای بروکر داشته باشند، رباتهای معاملاتی را ۲۴ ساعته اجرا کنند و همچنین چالشهای تحریم را مدیریت کنند. در مقابل، معاملهگران حرفهای بورس تهران برای افزایش سرعت ارسال سفارش (سرخطی بورس) و جلوگیری از تأخیر اینترنت خانگی، از سرور مجازی بورس(در دیتاسنترهای تهران) بهره میبرند.
تنوع بازارهای مالی باعث شده تا سرمایهگذاران گزینههایی مثل بورس فارکس یا ارز دیجیتال را پیش رو داشته باشند. به همین دلیل شناخت دقیق ساختار فنی و معاملاتی این بازارها، پیشنیاز اصلی است تا تشخیص دهید فرق بورس با فارکس چیست و با توجه به استراتژی شخصیتان، در نهایت بورس بهتر است یا فارکس.
مزایا و معایب بازار فارکس
پیش از اینکه تصمیم بگیرید بین بازار فارکس یا بورس کدام را انتخاب کنید، باید نقاط قوت و ضعف بزرگترین بازار مالی جهان را بهصورت تفکیکشده بررسی کنیم. با این کار متوجه میشوید که چرا برخی معاملهگران این بازار را ترجیح میدهند و برخی دیگر از آن دوری میکنند.
مزایای بازار فارکس
- نقدشوندگی بسیار بالا: حجم معاملات روزانه در فارکس آنقدر زیاد است که عملا چیزی به نام صف خرید و فروش وجود ندارد و سفارشهای شما در لحظه اجرا میشوند.
- بازار دو طرفه: برخلاف بورس که معمولا فقط از رشد قیمت سود میکنید، در اینجا میتوانید هم از بالا رفتن قیمتها و هم از پایین آمدن آنها سود کسب کنید.
- شروع با سرمایه اندک: یکی از تفاوتهای اصلی این است که در فارکس نیاز به سرمایه اولیه سنگین ندارید و با مبالغ بسیار کم (حتی زیر ۱۰۰ دلار) هم میتوان حساب باز کرد.
- هزینههای معاملاتی پایین: در این بازار خبری از کمیسیونهای سنگین نیست و هزینه اصلی شما معمولا اختلاف قیمت خرید و فروش (اسپرد) است که بسیار ناچیز است.
- فعالیت ۲۴ ساعته: بازار فارکس ۵ روز هفته بهصورت شبانهروزی فعال است. ویژگی باعث شده استفاده از سرور مجازی (VPS) خارجی برای ترید فارکس بسیار رایج شود؛ زیرا تریدرها میتوانند با این ابزار، معاملات خودکار یا رباتهای خود را همیشه فعال نگه دارند و از IP ثابت خارجی برای دسترسی پایدار استفاده کنند.
معایب بازار فارکس
- ریسک بالای اهرم: اهرم همانطور که میتواند سود شما را ۱۰ برابر کند، میتواند سرمایهتان را در چند دقیقه صفر کند.
- تاثیرپذیری شدید از اخبار: اخبار سیاسی و اقتصادی جهان به سرعت روی قیمت ارزها اثر میگذارند و تحلیل بازار را پیچیدهتر میکنند.
- وابستگی شدید به سرعت اینترنت: در معاملات کوتاهمدت، حتی چند میلیثانیه تاخیر هم مهم است. از آنجا که سرور اکثر بروکرها در اروپا قرار دارد، معاملهگران حرفهای برای کاهش پینگ و تأخیر، معمولا از سرور مجازی خارجی (مثل هلند) استفاده میکنند تا این تأخیر را به حداقل برسانند و ریسک شناسایی IP ایرانی را کاهش دهند.
- پیچیدگی فنی: موفقیت در این بازار نیازمند دانش فنی و ابزار مناسب است. نداشتن زیرساخت درست مثل سرور مجازی ترید و دانش کافی، شما را در برابر معاملهگران بزرگ آسیبپذیر میکند. اینجاست که برای افراد مبتدی، بحث اینکه بورس بهتر است یا فارکس، جدی میشود.
بازار بورس ایران
بازار بورس ایران بستری است که در آن میتوانید سهام شرکتهای تولیدی و خدماتی کشور را بخرید و بفروشید. برای انتخاب میان فارکس یا بورس، باید بدانید که در بورس تهران، شما با خرید هر سهم، عملا مالک بخش کوچکی از آن کارخانه یا شرکت میشوید. این دقیقا برخلاف فارکس است که در آن مالکیتی روی شرکتها ندارید و صرفا روی تغییر قیمت ارزها معامله میکنید.
فعالیت در بورس تهران ساعت مشخصی دارد (شنبه تا چهارشنبه، از ساعت ۹:۰۰ تا ۱۲:۳۰ ظهر) و مثل بازارهای جهانی شبانهروزی نیست. همچنین، دامنه نوسان وجود دارد که اجازه نمیدهد قیمتها در یک روز بیش از حد مشخصی بالا یا پایین بروند. همین موضوع باعث میشود نوسانات لحظهای و شدیدی که در بازارهای جهانی میبینیم، در اینجا کمتر اتفاق بیفتد و این اصلیترین فرق بورس با فارکس از نظر ساختاری محسوب میشود.
بسیاری از افرادی که میپرسند بورس بهتر است یا فارکس، معمولا به این دلیل سمت بورس تهران میآیند که میتوانند بهراحتی با ریال و بدون درگیری با صرافیها یا نگرانی از مسدود شدن حساب به خاطر تحریمها سرمایهگذاری کنند. اگرچه امروزه برای سرمایهگذاری، گزینههای متنوعی مثل بورس فارکس یا ارز دیجیتال وجود دارد، اما بورس ایران همچنان گزینه اصلی برای کسانی است که میخواهند در اقتصاد داخلی مشارکت کنند و به دنبال یک فضای سرمایهگذاری قانونی و در دسترس هستند.
مزایا و معایب بازار بورس ایران چیست؟
اگر هنوز نمیدانید بازار فارکس یا بورس کدامیک برای شما مناسبتر است، باید علاوهبر فاکرس، ویژگیهای مثبت و منفی بازار داخلی را هم بشناسید. بورس تهران ویژگیهای خاصی دارد که آن را از بازارهای جهانی متمایز میکند.
مزایای بورس ایران
- قانونی بودن و دسترسی آسان: برخلاف فارکس که کاربران ایرانی باید با چالشهای تحریم و واریز و برداشت مواجه شوند، در بورس تهران همه چیز قانونی است و نقلوانتقال پول به سادگی با کارت بانکی انجام میشود.
- دریافت سود نقدی سالانه: شما با خرید سهام، سهامدار شرکت میشوید و اگر شرکت سودده باشد، سالانه بخشی از سود را نقدا دریافت میکنید؛ ویژگیای که در معاملات کوتاهمدت فارکس وجود ندارد.
- ریسک کنترل شده: وجود دامنه نوسان باعث میشود قیمتها در یک روز ناگهان سقوط نکنند. این موضوع برای افراد محتاطی که میخواهند بدانند بورس بهتر است یا فارکس، یک نقطه قوت بزرگ برای بورس محسوب میشود.
- سرمایه اولیه بسیار کم: شما میتوانید با مبلغی در حدود ۵۰۰ هزار تومان هم وارد بورس شوید و سرمایهگذاری را شروع کنید.
- حفظ ارزش پول در برابر تورم: در بازه زمانی بلندمدت، بورس تهران معمولا همگام با تورم یا حتی بیشتر از آن رشد کرده و ارزش سرمایه ریالی شما را حفظ میکند.
معایب بورس ایران
- بازار یکطرفه: شاید مهمترین فرق فارکس و بورس این باشد که در بورس تهران فقط وقتی سود میکنید که قیمتها بالا بروند. در زمان ریزش بازار، عملا کاری جز تماشا یا خروج از دستتان برنمیآید.
- مشکل نقدشوندگی (صف خرید و فروش): به دلیل محدودیت دامنه نوسان، گاهی در صفهای سنگین فروش گیر میکنید و نمیتوانید سهم خود را نقد کنید؛ چیزی که در فارکس تقریبا بیمعنی است.
- دخالتهای دستوری و دولتی: قیمتگذاریهای دستوری و تغییر قوانین یکشبه توسط ناظر بازار، میتواند تحلیلهای تکنیکال و فاندامنتال را بیاثر کند.
- ساعات کاری محدود: برخلاف بازار جهانی که همیشه باز است، بورس تهران فقط شنبه تا چهارشنبه و از صبح تا ظهر فعال است.
- تنوع کمتر نمادها: شما محدود به شرکتهای داخلی هستید و تنوع عظیمی که در جفتارزها، طلا و شاخصهای جهانی وجود دارد، اینجا دیده نمیشود. همین محدودیتها باعث میشود برخی معتقد باشند در مقایسه بورس یا فارکس، دست تریدر در بازار جهانی بازتر است.
مقایسه بازار فارکس با بورس ایران
اکنون با ویژگیهای هر دو بازار آشنا شدید، میتوان که آنها را بهصورت مستقیم با هم مقایسه کرد تا ببینید فارکس یا بورس کدامیک با شرایط شما سازگارتر است. در ادامه این دو بازار را از ۵ جنبه مختلف مقایسه میکنیم.
۱. دامنه نوسان
در بورس ایران، تغییرات قیمت در طول روز محدودیت دارد. یعنی قیمت یک سهم نمیتواند بیشتر از درصد مشخصی بالا یا پایین برود. این قانون جلوی نوسانات شدید را میگیرد اما باعث ایجاد صفهای خرید و فروش میشود. در مقابل، در بازار فارکس هیچ محدودیتی برای تغییر قیمت وجود ندارد و ممکن است با انتشار یک خبر مهم، قیمتها به شدت تغییر کنند.
۲. اهرم معاملاتی
یکی از مهمترین نکات در انتخاب بورس یا فارکس، وجود اهرم است. در فارکس شما میتوانید با اعتباری که بروکر به شما میدهد، تا چند برابر سرمایه اصلی خود معامله کنید. این کار سود و زیان شما را به همان نسبت چند برابر میکند. اما در بورس تهران، شما معمولا فقط به اندازه پولی که در حساب دارید میتوانید سهام بخرید و استفاده از اعتبار، محدودیتهای زیادی دارد.
۳. دو طرفه بودن بازار
این مورد اصلیترین فرق بورس با فارکس در نحوه کسب سود است. در بورس تهران، شما فقط زمانی سود میکنید که قیمت سهم بالا برود. اما فارکس یک بازار دو طرفه است؛ یعنی شما میتوانید هم از بالا رفتن قیمت ارزها (معاملات Long) سود ببرید و هم با فروش (معاملات Short)، از پایین آمدن قیمتها کسب درآمد کنید.
۴. ساعات فعالیت
بورس تهران فقط در روزهای کاری هفته (شنبه تا چهارشنبه) و در ساعات مشخصی (صبح تا ظهر) فعال است. اما بازار فارکس ۵ روز در هفته (دوشنبه تا جمعه) به صورت ۲۴ ساعته باز است. این ویژگی باعث میشود افرادی که شغل ثابت دارند، راحتتر بتوانند در فارکس فعالیت کنند.
۵. نوع دارایی و سود نقدی
در بورس ایران، شما با خرید سهام، مالک بخشی از شرکت میشوید و اگر شرکت سودده باشد، سالانه سود نقدی دریافت میکنید. اما در فارکس شما مالک فیزیکی ارز نیستید و فقط روی تغییرات قیمت معامله میکنید. بنابراین اگر به دنبال دریافت سود سالانه هستید و میپرسید بورس بهتر است یا فارکس، بورس تهران گزینه مناسبتری برای این هدف محسوب میشود.
بورس بهتر است یا فارکس؟
سوال بورس بهتر است یا فارکس، پاسخ یکسانی برای همه ندارد، بلکه بر اساس شخصیت، سرمایه و اهداف مالی هر فرد مشخص میشود که کدام بازار برایش مناسبتر است.
بورس تهران را انتخاب کنید اگر:
- ریسکگریز هستید و تحمل نوسانات شدید و از دست دادن سریع سرمایه را ندارید. زیرا بورس تهران دامنه نوسان دارد و محیط امنتری برای شماست.
- دیدگاه بلندمدت دارید و میخواهید سهمی را بخرید و چند ماه یا چند سال نگه دارید و از سود نقدی سالانه بهرهمند شوید.
- سرمایه کمی دارید.
- دغدغه قانونی دارید و میخواهید خیالتان از بابت واریز و برداشت ریالی و مسائل قانونی راحت باشد.
فارکس را انتخاب کنید اگر:
- ریسکپذیر هستید و توانایی مدیریت استرس را دارید یا میخواهید از نوسانات کوچک بازار با استفاده از اهرم، سودهای بزرگ (و البته پرریسک) کسب کنید.
- زمان کافی برای آموزش دارید. چراکه فعالیت در فارکس نیازمند دانش فنی بالا و تسلط بر تحلیل تکنیکال و فاندامنتال است. بدون آموزش، سرمایه خود را در معرض خطر قرار خواهید داد.
- درآمد دلاری میخواهید و هدفتان کسب درآمد ارزی است و میخواهید از کاهش ارزش ریال در امان باشید.
- شغل دیگری دارید و میخواهید در ساعات غیراداری یا شبها معامله کنید، ۲۴ ساعته بودن فارکس یک مزیت بزرگ برایتان محسوب میشود.
در نهایت، چه بخواهید وارد دنیای بورس فارکس یا ارز دیجیتال شوید، اصل اول آموزش است. بسیاری از افراد بدون توجه به فرق بورس با فارکس و تنها با رویای یکشبه پولدار شدن وارد بازار جهانی میشوند و ضرر میکنند. بنابراین، بازاری بهتر است که شما دانش و مهارت فعالیت در آن را داشته باشید.
جمع بندی
انتخاب نهایی میان فارکس یا بورس، بیش از آن که به ویژگیها و وضعیت بازارها بستگی داشته باشد، به سطح دانش، اهداف مالی و میزان ریسکپذیری معاملهگر وابسته است. بازار فارکس با امکان کسب درآمد دلاری و نقدشوندگی بالا جذابیتهای زیادی دارد، اما نیازمند دانش و مهارت فنی و پذیرش ریسک نوسانات شدیدتر است.
در مقابل، بورس تهران بستری قانونی، کمریسکتر و مناسب برای سرمایهگذاریهای بلندمدت و حفظ ارزش ریال محسوب میشود. با این اوصاف نمیتوان با قاطعیت گفت بورس بهتر است یا فارکس. هیچکدام بر دیگری برتری مطلق ندارند و موفقیت در هر یک، تنها به آموزش اصولی و داشتن استراتژی مشخص بستگی دارد. بهتر است پیش از ورود سرمایه، بازاری انتخاب شود که با روحیات فرد سازگاری بیشتری دارد تا مسیر سرمایهگذاری به موفقیت ختم شود.
