خانه » GeoDNS چیست؟ آشنایی با کاربردها و نحوه پیاده سازی

GeoDNS چیست؟ آشنایی با کاربردها و نحوه پیاده سازی

آموزش پایه شبکه و اینترنت

آنچه در مقاله می‌خوانید

GeoDNS یا DNS جغرافیایی یکی از تکنولوژی‌های هوشمند در زیرساخت اینترنت است که با هدف بهبود سرعت، پایداری و تجربه کاربری وب‌سایت‌ها به‌کار می‌رود. در دنیایی که کاربران از نقاط مختلف جغرافیایی به یک وب‌سایت دسترسی دارند، ارسال همه درخواست‌ها به یک سرور ثابت می‌تواند باعث افزایش تأخیر، کندی بارگذاری و حتی قطعی سرویس شود. GeoDNS این مشکل را با مسیریابی هوشمند درخواست‌های DNS حل می‌کند؛ به این معنا که کاربر به نزدیک‌ترین یا مناسب‌ترین سرور از نظر موقعیت جغرافیایی هدایت می‌شود. این فناوری نقش مهمی در شبکه‌های توزیع محتوا (CDN)، سرویس‌های ابری، وب‌سایت‌های پرترافیک و کسب‌وکارهای بین‌المللی دارد. در این مقاله به‌صورت جامع بررسی می‌کنیم که GeoDNS چیست، چگونه کار می‌کند و چه کاربردهایی دارد.

DNS چیست؟

DNS مخفف Domain Name System است و می‌توان آن را «دفترچه تلفن اینترنت» نامید. وظیفه اصلی DNS این است که نام دامنه‌های قابل فهم برای انسان (مثل example.com) را به آدرس‌های IP عددی (مثل 192.0.2.1) تبدیل کند؛ آدرس‌هایی که کامپیوترها و سرورها برای برقراری ارتباط با یکدیگر از آن‌ها استفاده می‌کنند. بدون DNS، کاربران مجبور بودند برای دسترسی به هر وب‌سایت، آدرس IP آن را به‌خاطر بسپارند که عملا بسیار دشوار است.

فرآیند کار DNS به این صورت است که وقتی کاربر آدرس یک سایت را در مرورگر وارد می‌کند، مرورگر ابتدا از DNS Resolver (معمولا متعلق به ISP یا سرویس‌های عمومی DNS) می‌پرسد که این دامنه به چه آدرس آی‌پی اشاره می‌کند. سپس این درخواست در سلسله‌ مراتب DNS شامل Root Server، TLD Server و Authoritative Server بررسی شده و در نهایت IP صحیح به کاربر برگردانده می‌شود. این کل فرایند معمولا در چند میلی‌ثانیه انجام می‌شود.

DNS یکی از اصلی‌ترین و مهم‌ترین اجزای اینترنت است و عملکرد صحیح آن تأثیر مستقیمی بر سرعت، پایداری، امنیت و دسترس‌پذیری وب‌سایت‌ها دارد.

GeoDNS چیست؟

GeoDNS یا DNS مبتنی بر موقعیت جغرافیایی (Geographic DNS) یک روش هوشمند در مدیریت DNS است که بر اساس موقعیت جغرافیایی کاربر، پاسخ متفاوتی به درخواست DNS می‌دهد. در DNS معمولی، همه کاربران فارغ از این‌که از کجای دنیا به سایت دسترسی دارند، معمولا به یک آدرس IP ثابت هدایت می‌شوند؛ اما در GeoDNS این روند تغییر می‌کند. به‌کمک GeoDNS، زمانی که کاربر دامنه یک وب‌سایت را درخواست می‌کند، سیستم DNS تشخیص می‌دهد کاربر در کدام کشور یا منطقه قرار دارد و او را به نزدیک‌ترین یا بهینه‌ترین سرور از نظر فاصله جغرافیایی هدایت می‌کند.

هدف اصلی GeoDNS کاهش زمان پاسخ‌دهی، افزایش سرعت بارگذاری صفحات و بهبود تجربه کاربری است. این فناوری به‌طور گسترده در وب‌سایت‌های بین‌المللی، سرویس‌های ابری، فروشگاه‌های آنلاین بزرگ و زیرساخت‌های توزیع محتوا CDN استفاده می‌شود. علاوه بر افزایش سرعت، GeoDNS به بهبود پایداری سرویس نیز کمک می‌کند؛ زیرا در صورت بروز اختلال در یک منطقه، می‌توان ترافیک کاربران را به سرورهای سالم در مناطق دیگر هدایت کرد.

تفاوت GeoDNS و DNS معمولی

برای درک بهتر تفاوت GeoDNS و DNS معمولی، ابتدا باید بدانیم که DNS سنتی همه کاربران را تقریباً به یک مقصد یکسان هدایت می‌کند، در حالی که GeoDNS تصمیم‌گیری را هوشمند و وابسته به موقعیت کاربر انجام می‌دهد. این تفاوت، اثر مستقیمی روی سرعت، پایداری و تجربه کاربری دارد.

نحوه مسیریابی درخواست‌ها

در DNS معمولی، زمانی که کاربر نام دامنه را وارد می‌کند، پاسخ DNS معمولا یک آدرس IP ثابت است و همه کاربران چه از ایران، چه از اروپا یا آمریکا به همان سرور هدایت می‌شوند. اما در GeoDNS، سیستم DNS با استفاده از پایگاه‌های داده موقعیت جغرافیایی IP تشخیص می‌دهد کاربر از کدام کشور یا منطقه درخواست را ارسال کرده و بر اساس آن، IP متفاوتی را برمی‌گرداند.

سرعت و Latency

در DNS سنتی، اگر سرور اصلی از کاربر فاصله زیادی داشته باشد، زمان پاسخ‌دهی افزایش پیدا می‌کند. GeoDNS با هدایت کاربر به نزدیک‌ترین سرور سالم، تاخیر را به‌طور قابل توجهی کاهش می‌دهد و باعث می‌شود صفحات وب سریع‌تر بارگذاری شوند.

پایداری و دسترس‌پذیری

DNS معمولی در صورت بروز مشکل روی سرور مقصد، عملا کاربران را با قطعی مواجه می‌کند. اما GeoDNS امکان تعریف سناریوهای جایگزین را دارد؛ یعنی اگر یک سرور یا یک منطقه دچار اختلال شود، کاربران به‌صورت خودکار به سرورهای سالم در مناطق دیگر هدایت می‌شوند.

مقیاس‌پذیری و مدیریت ترافیک

در DNS سنتی، مدیریت حجم بالای ترافیک دشوار است. GeoDNS این امکان را فراهم می‌کند که ترافیک بین چندین دیتاسنتر در نقاط مختلف جهان توزیع شود و فشار روی یک سرور خاص کاهش یابد.

GeoDNS چگونه کار می‌کند؟

عملکرد GeoDNS بر پایه همان فرآیند استاندارد DNS بنا شده است، با این تفاوت که تصمیم نهایی درباره آدرس IP مقصد، بر اساس موقعیت جغرافیایی کاربر گرفته می‌شود. این فرآیند در ظاهر ساده به نظر می‌رسد، اما در پشت صحنه شامل چند فرایند مختلف مهم می‌شود.

مرحله اول: ارسال درخواست DNS

زمانی که کاربر آدرس یک وب‌سایت را در مرورگر وارد می‌کند، مرورگر یک درخواست DNS برای تبدیل نام دامنه به IP ارسال می‌کند. این درخواست ابتدا به DNS Resolver ( متعلق به ISP یا سرویس‌های عمومی DNS) می‌رسد.

مرحله دوم: تشخیص موقعیت جغرافیایی

در GeoDNS، سرور Authoritative DNS هنگام دریافت درخواست، آدرس IP درخواست‌دهنده یا Resolver را بررسی می‌کند. سپس با استفاده از دیتابیس‌های GeoIP، کشور، منطقه یا حتی شهر تقریبی کاربر را تشخیص می‌دهد.

مرحله سوم: اعمال قوانین مسیریابی

پس از مشخص شدن موقعیت جغرافیایی، GeoDNS مجموعه‌ای از قوانین از پیش تعریف‌شده را اجرا می‌کند. برای مثال:

کاربران اروپا به دیتاسنتر فرانکفورت هدایت شوند

کاربران آسیا به سرور سنگاپور

کاربران ایران به نزدیک‌ترین سرور در دیتاسنترهای ایران

این قوانین می‌توانند بر اساس فاصله جغرافیایی، ظرفیت سرورها، هزینه یا سیاست‌های کسب‌وکار تنظیم شوند.

مرحله چهارم: ارسال پاسخ DNS

در نهایت، سرور GeoDNS آدرس IP مناسب را به‌عنوان پاسخ DNS برمی‌گرداند. مرورگر کاربر با استفاده از این IP به طور مستقیم به سرور انتخاب‌شده متصل می‌شود و محتوای سایت را دریافت می‌کند.

مرحله پنجم: کش شدن پاسخ‌ها

برای افزایش سرعت، پاسخ‌های GeoDNS معمولا با مقدار TTL مشخصی کش می‌شوند. این موضوع باعث می‌شود درخواست‌های بعدی سریع‌تر پاسخ داده شوند، هرچند TTL باید به‌گونه‌ای تنظیم شود که انعطاف‌پذیری مسیریابی حفظ شود.

در مجموع، GeoDNS مانند یک مسیریاب هوشمند در سطح DNS عمل می‌کند که بدون نیاز به تغییر در مرورگر یا دستگاه کاربر، بهترین مسیر دسترسی به وب‌سایت را انتخاب می‌کند.

نقش GeoDNS در حفظ سئو سایت و کاربران

پیاده‌سازی GeoDNS بیش از آن‌که فقط یک راهکار فنی برای مسیریابی ترافیک باشد، می‌تواند به‌طور غیرمستقیم بر سئو سایت و تجربه کاربری تأثیر قابل‌توجهی بگذارد. اگرچه همان‌طور که کارشناسان فنی می‌گویند، GeoDNS مستقیما عامل رتبه‌بندی در موتورهای جست‌وجو نیست، اما با بهبود زیرساختی چند فاکتور کلیدی، می‌تواند باعث بهینه‌تر دیده شدن سایت شود. در ادامه به نقش GeoDNS در حفظ سئو سایت و کاربران می‌پردازیم.

بهبود سرعت بارگذاری صفحات و معیارهای Core Web Vitals

سرعت لود صفحات یکی از فاکتورهای مهم در SEO است که به‌طور مستقیم در الگوریتم‌های موتورهای جست‌وجو دیده می‌شود؛ به‌ویژه شاخص‌هایی که تحت عنوان Core Web Vitals شناخته می‌شوند. وقتی GeoDNS کاربر را به نزدیک‌ترین سرور از نظر جغرافیایی هدایت می‌کند، زمان تاخیر شبکه یا latency کاهش می‌یابد و صفحات سریع‌تر بارگذاری می‌شوند. این بهبود می‌تواند باعث کاهش Time to First Byte (TTFB) و بهبود شاخص‌های دیگر سرعت شود، که هم برای کاربر تجربه بهتری ایجاد می‌کند و هم سیگنال مثبت به موتورهای جست‌وجو می‌دهد.

افزایش رضایت کاربران و کاهش نرخ پرش

زمانی که سایت سریع‌تر برای کاربران باز شود، احتمال بیشتری دارد در صفحه باقی بمانند و تعامل بیشتری با محتوا داشته باشند. نرخ پرش بالا یکی از نشانه‌هایی است که موتورهای جست‌وجو آن را به‌عنوان سیگنال منفی تجربه کاربری تفسیر می‌کنند. با GeoDNS و هدایت کاربر به سرور مناسب منطقه جغرافیایی، سرعت لود بهبود می‌یابد و احتمال ترک سریع سایت توسط کاربر کم می‌شود.

بهبود دسترس‌پذیری و جلوگیری از افت رتبه

موتورهای جست‌وجو اهمیت زیادی به دسترس‌پذیری سایت و آپتایم بالا می‌دهند. زمانی که سایت به‌دلیل مشکلات سروری یا شبکه قطع شود، موتورهای جست‌وجو ممکن است رتبه سایت را کاهش دهند زیرا قادر به ایندکس صفحات نیستند و تجربه کاربری را منفی می‌بینند. GeoDNS به‌واسطه مسیریابی ترافیک و استفاده از چندین سرور جغرافیایی ضمن افزایش پایداری، می‌تواند Failover هوشمند فراهم کند تا حتی در صورت قطعی یکی از سرورها، سایت همچنان در دسترس بماند و رتبه سئو از دست نرود.

آشنایی با مزایا و معایب GeoDNS

GeoDNS به‌عنوان یک راهکار هوشمند در لایه DNS، مزایای قابل‌توجهی برای وب‌سایت‌ها و سرویس‌های آنلاین به همراه دارد؛ اما مانند هر فناوری دیگری، محدودیت‌ها و چالش‌های خاص خود را نیز دارد. شناخت هم‌زمان مزایا و معایب GeoDNS به کسب‌وکارها کمک می‌کند تصمیم آگاهانه‌تری برای پیاده‌سازی آن بگیرند.

مزایای GeoDNS

افزایش سرعت و کاهش Latency

مهم‌ترین مزیت GeoDNS هدایت کاربران به نزدیک‌ترین سرور جغرافیایی است. این موضوع باعث کاهش فاصله شبکه‌ای، زمان پاسخ‌دهی کمتر و بارگذاری سریع‌تر صفحات وب می‌شود.

بهبود تجربه کاربری

کاربران بدون آن‌که متوجه شوند، محتوای سایت را سریع‌تر و پایدارتر دریافت می‌کنند. این تجربه بهتر می‌تواند نرخ ماندگاری کاربران و نرخ تبدیل را افزایش دهد.

افزایش پایداری و دسترس‌پذیری سرویس

با GeoDNS می‌توان سناریوهای Failover تعریف کرد. اگر یک دیتاسنتر یا یک منطقه دچار اختلال شود، ترافیک به‌صورت خودکار به سرورهای سالم در مناطق دیگر هدایت می‌شود.

مدیریت بهتر ترافیک و مقیاس‌پذیری

GeoDNS امکان توزیع هوشمند ترافیک بین چندین سرور یا دیتاسنتر را فراهم می‌کند و از تمرکز بیش از حد بار روی یک نقطه جلوگیری می‌شود.

پشتیبانی از سیاست‌های تجاری و منطقه‌ای

کسب‌وکارها می‌توانند محتوای متفاوت، زبان محلی یا حتی محدودیت‌های دسترسی را بر اساس کشور یا منطقه اعمال کنند.

معایب GeoDNS

دقت محدود تشخیص موقعیت جغرافیایی

GeoDNS معمولا موقعیت DNS Resolver را تشخیص می‌دهد، نه لزوماً موقعیت واقعی کاربر. این موضوع می‌تواند در برخی سناریوها باعث هدایت نادرست شود.

وابستگی به TTL و کش DNS

به‌دلیل کش شدن پاسخ‌های DNS، تغییر مسیرها فوراً اعمال نمی‌شوند و ممکن است تا پایان TTL برخی کاربران به مسیر قبلی هدایت شوند.

پیچیدگی در پیاده‌سازی و مدیریت

راه‌اندازی و نگهداری GeoDNS نسبت به DNS معمولی پیچیده‌تر است و نیاز به دانش فنی، مانیتورینگ و تنظیمات دقیق دارد.

هزینه‌های بیشتر

استفاده از سرویس‌های GeoDNS حرفه‌ای یا نگهداری چند دیتاسنتر در مناطق مختلف می‌تواند هزینه‌بر باشد، به‌ویژه برای کسب‌وکارهای کوچک.

تفاوت GeoDNS و Anycast DNS چیست؟

GeoDNS و Anycast DNS هر دو با هدف بهبود سرعت، پایداری و دسترس‌پذیری سرویس‌ها طراحی شده‌اند، اما رویکرد آن‌ها در مسیریابی کاربران متفاوت است.

روش مسیریابی ترافیک

در GeoDNS، تصمیم‌گیری در لایه DNS انجام می‌شود. یعنی وقتی کاربر نام دامنه را درخواست می‌کند، سرور DNS بر اساس موقعیت جغرافیایی IP کاربر یا Resolver یک IP مشخص را به او برمی‌گرداند. به بیان ساده، GeoDNS قبل از برقراری اتصال، مقصد را تعیین می‌کند.

در مقابل، Anycast DNS از یک IP یکسان در چندین نقطه جغرافیایی استفاده می‌کند. مسیریابی در این روش توسط پروتکل‌های شبکه BGP انجام می‌شود و کاربر به نزدیک‌ترین نود از نظر مسیر شبکه هدایت می‌شود، نه بر اساس تصمیم مستقیم DNS.

دقت و انعطاف‌پذیری

GeoDNS انعطاف‌پذیری بالایی دارد و می‌توان قوانین دقیق تعریف کرد؛ مثلا کاربران یک کشور خاص به دیتاسنتر مشخصی هدایت شوند یا سیاست‌های تجاری و محدودیت‌های منطقه‌ای اعمال شود.
Anycast DNS چنین کنترل دقیقی در سطح کشور یا منطقه ارائه نمی‌دهد و تصمیم‌گیری آن به توپولوژی شبکه اینترنت وابسته است.

تأثیر TTL و کش DNS

در GeoDNS، پاسخ‌های DNS کش می‌شوند و تغییر مسیرها به TTL وابسته‌اند؛ بنابراین اعمال تغییرات فوری همیشه ممکن نیست.
اما در Anycast DNS، چون IP ثابت است، تغییر مسیرها تقریبا آنی و در سطح شبکه انجام می‌شود و وابستگی به TTL وجود ندارد.

پایداری و Failover

Anycast DNS به‌طور ذاتی برای دسترس‌پذیری بالا و مقابله با حملات DDoS بسیار کاربردی و مناسب است؛ زیرا ترافیک به‌صورت خودکار بین نودهای مختلف توزیع می‌شود.
GeoDNS هم امکان Failover دارد، اما این قابلیت معمولا با تأخیر ناشی از کش DNS همراه است.

آشنایی با Geo Load Balancing و نقش آن در عملکرد سایت

Geo Load Balancing یا توزیع بار جغرافیایی روشی پیشرفته برای مدیریت ترافیک وب‌سایت‌ها و سرویس‌های آنلاین است که در آن درخواست کاربران بر اساس موقعیت جغرافیایی آن‌ها بین چندین سرور یا دیتاسنتر در نقاط مختلف جهان توزیع می‌شود. هدف اصلی این فناوری، ارائه سریع‌تر محتوا، افزایش پایداری سرویس و جلوگیری از فشار بیش‌ازحد روی یک سرور خاص است. Geo Load Balancing معمولا در کنار فناوری‌هایی مانند GeoDNS یا Anycast استفاده می‌شود تا بهترین مسیر دسترسی برای هر کاربر انتخاب شود.

برخی از ارائه‌دهندگان سرویس GeoDNS

در سطح جهانی چندین شرکت و سرویس‌دهنده وجود دارند که خدمات GeoDNS یا DNS مدیریت‌شده با امکان پاسخ‌دهی جغرافیایی را ارائه می‌دهند. این سرویس‌ها به شما این امکان را می‌دهند که ترافیک کاربران را بر اساس موقعیت جغرافیایی به سرورهای مختلف هدایت کنید، تا سرعت، پایداری و عملکرد سایتتان بهینه‌تر شود.

۱. Amazon Route 53

یکی از معروف‌ترین سرویس‌های DNS مدیریت‌شده در جهان است که امکانات کامل GeoDNS، مدیریت پهنه‌های جغرافیایی، و API قوی برای اتوماسیون دارد.

۲. Cloudflare DNS

Cloudflare علاوه بر خدمات امنیتی و CDN، DNS قدرتمندی با پشتیبانی از GeoDNS ارائه می‌دهد که می‌تواند بر اساس کشور یا منطقه کاربران پاسخ‌های متفاوتی برگرداند.

۳. Azure DNS

سرویس DNS شرکت مایکروسافت است که امکانات GeoDNS را در بسته‌های DNS مدیریت‌شده خود در اختیار قرار می‌دهد و گزینه‌ای مناسب برای زیرساخت‌های ابری مایکروسافتی محسوب می‌شود.

۴. CDNetworks

ارائه‌دهنده خدمات شبکه تحویل محتوا و DNS با پشتیبانی از GeoDNS که گزینه خوبی برای وب‌سایت‌های بین‌المللی است.

۵. ClouDNS

سرویسی تخصصی DNS که پلان‌های GeoDNS را با قیمت مناسب ارائه می‌دهد و می‌تواند برای سایت‌های متوسط تا بزرگ مناسب باشد.

۶. easyDNS

این ارائه‌دهنده با امکانات GeoDNS و کنترل کامل روی پاسخ DNS به شما اجازه می‌دهد تنظیمات جغرافیایی دقیقی برای کاربران در قاره‌ها و کشورها ایجاد کنید.

۷. Gcore DNS

یکی از ارائه‌دهندگان DNS با قابلیت GeoDNS که می‌تواند پاسخ‌های متفاوت بر اساس قاره، کشور یا حتی ASN کاربر ارائه دهد و در توزیع ترافیک جهانی کاربرد دارد.

روش‌های پیاده سازی GeoDNS

برای پیاده‌سازی GeoDNS به طور معمول دو رویکرد اصلی وجود دارد:

استفاده از سرویس‌های آماده مدیریت DNS

پیاده‌سازی GeoDNS به‌صورت دستی

در ادامه، هر کدام از این روش‌ها را جداگانه بررسی می‌کنیم.

روش اول: استفاده از سرویس‌های DNS دارای GeoDNS

ساده‌ترین و سریع‌ترین راه استفاده از GeoDNS، بهره‌گیری از ارائه دهندگان دی ان اس است که این قابلیت را به‌صورت آماده ارائه می‌دهند. سرویس‌هایی مانند Cloudflare (قابلیت Geo Steering)، GCore DNS یا NS1 از گزینه‌های رایج در این زمینه هستند.

مراحل کار به‌طور خلاصه شامل موارد زیر می‌شوند:

انتقال دامنه به DNS Provider انتخاب‌شده

ایجاد رکورد DNS از نوع A یا CNAME

تعریف قوانین جغرافیایی؛ برای مثال مشخص کنید درخواست‌های ارسال‌شده از ایران با کدام IP پاسخ داده شوند

در این روش، تمام منطق GeoDNS توسط سرویس‌دهنده مدیریت می‌شود و نیازی به درگیری با جزئیات فنی DNS نخواهید داشت.

روش دوم: پیاده‌سازی دستی GeoDNS

راه‌اندازی دستی GeoDNS نیازمند آشنایی مناسب با DNS، مفاهیم شبکه و معماری سیستم‌های توزیع‌شده است و معمولا برای کاربران مبتدی توصیه نمی‌شود. در این رویکرد، باید یک DNS Authoritative پیاده‌سازی کنید که بتواند بر اساس موقعیت جغرافیایی Resolver، پاسخ متفاوتی ارائه دهد.

در ادامه، مراحل فنی این روش را مرور می‌کنیم.

۱. راه‌اندازی DNS Authoritative قابل سفارشی‌سازی

اولین گام، نصب و راه‌اندازی یک Authoritative DNS Server است که امکان پاسخ‌دهی پویا و تعریف منطق سفارشی را داشته باشد. گزینه‌های متداول عبارت‌اند از:

PowerDNS

BIND (پیچیده‌تر و با انعطاف کمتر برای GeoDNS)

راهکارهای سفارشی مبتنی بر dnsdist یا Lua

نکته: PowerDNS به دلیل پشتیبانی از Lua Records، امکان اتصال به دیتابیس‌های GeoIP و انعطاف‌پذیری بالا، معمولا انتخاب مناسب‌تری نسبت به BIND برای GeoDNS محسوب می‌شود.

نمونه نصب PowerDNS روی اوبونتو:

sudo apt update

sudo apt install pdns-server pdns-backend-sqlite3

در این مرحله، سرور DNS Authoritative به‌صورت پایه آماده استفاده خواهد بود.

۲. تهیه دیتابیس موقعیت جغرافیایی IP

برای تصمیم‌گیری جغرافیایی، GeoDNS به یک دیتابیس مکان‌یابی IP نیاز دارد. دیتابیس‌های GeoLite2 ارائه‌شده توسط MaxMind از رایج‌ترین گزینه‌ها در این زمینه هستند.

نکته: در GeoDNS معمولا موقعیت جغرافیایی Resolver تشخیص داده می‌شود، نه IP واقعی کاربر نهایی. به همین دلیل دقت این روش نسبی است. همچنین دیتابیس GeoIP باید به‌صورت منظم (معمولا ماهانه) به‌روزرسانی شود.

نصب ابزارهای موردنیاز:

sudo apt install libmaxminddb0 mmdb-bin

نمونه مسیر قرارگیری فایل دیتابیس:

/usr/share/GeoIP/GeoLite2-Country.mmdb

۳. فعال‌سازی GeoDNS در PowerDNS با Lua Records

در نسخه‌های جدید PowerDNS، پیاده‌سازی منطق GeoDNS از طریق Lua Records انجام می‌شود. ابتدا باید این قابلیت را در فایل تنظیمات فعال کنید:

enable-lua-records=yes

سپس منطق پاسخ‌دهی جغرافیایی را با Lua پیاده‌سازی می‌کنید. یک مثال ساده:

local geoip = require("geoip")




function geo_based_response(remoteip)

  local country = geoip.getCountry(remoteip)

  if country == "IR" then

    return "192.0.2.10"      -- سرور ایران

  elseif country == "DE" then

    return "198.51.100.20"   -- سرور اروپا

  else

    return "203.0.113.30"   -- سرور پیش‌فرض

  end

end

و سپس در Zone مربوطه این اطلاعات را وارد کنید:

A("www.example.com", geo_based_response)

۴. تعریف سیاست‌های جغرافیایی پاسخ‌دهی

در این مرحله مشخص می‌کنید هر کشور یا منطقه به کدام IP یا دیتاسنتر هدایت شود. یک الگوی متداول به شکل زیر است:

کاربران ایران: سرور داخل کشور مانند سرور

کاربران اروپا: سرورهای میزبانی شده در دیتاسنتر اروپا مانند سرور مجازی آلمان

سایر مناطق: سرور پیش‌فرض

همچنین می‌توانید برای هر منطقه چند IP تعریف کنید (Round-Robin) یا مسیر fallback در نظر بگیرید.

۵. تنظیم TTL و مدیریت کش

TTL نقش مهمی در عملکرد GeoDNS دارد. TTL کوتاه (مثلا ۳۰ تا ۶۰ ثانیه) باعث واکنش سریع‌تر به تغییرات می‌شود، اما فشار بیشتری روی DNS ایجاد می‌کند. TTL بلندتر کش پایدارتری می‌سازد، اما انعطاف‌پذیری در شرایط بحرانی را کاهش می‌دهد.

نکته: برخی Resolverهای عمومی مانند Google DNS یا Cloudflare DNS ممکن است TTLهای بسیار کوتاه را نادیده بگیرند یا حداقل TTL اعمال کنند.

۶. تست و بررسی صحت عملکرد GeoDNS

پس از پیاده‌سازی، لازم است پاسخ DNS را از Resolverهای مختلف بررسی کنید. برای مثال:

dig www.example.com @8.8.8.8

یا:

dig www.example.com +short

برای شبیه‌سازی درخواست از مناطق مختلف جغرافیایی، می‌توانید از DNS Checker، Looking Glassها یا VPSهایی در کشورهای مختلف مانند سرور مجازی هلند یا آلمان استفاده کنید تا مطمئن شوید پاسخ DNS بر اساس موقعیت تغییر می‌کند.

کاربردهای سرویس GeoDNS

سرویس GeoDNS تقریباً برای هر وب‌سایت یا سرویسی که با کاربران متعدد سروکار دارد قابل استفاده است، اما بیشترین ارزش آن زمانی مشخص می‌شود که مقیاس، موقعیت جغرافیایی کاربران یا محدودیت‌های فنی و قانونی مطرح باشد. در ادامه، مهم‌ترین سناریوهایی که GeoDNS در آن‌ها نقش کلیدی ایفا می‌کند را بررسی می‌کنیم.

وب‌سایت‌ها و اپلیکیشن‌های با کاربران بین‌المللی

سرویس‌هایی که کاربران آن‌ها از کشورهای مختلف به سایت یا اپلیکیشن متصل می‌شوند، با GeoDNS می‌توانند هر کاربر را به نزدیک‌ترین سرور هدایت کنند. این کار باعث کاهش تأخیر، افزایش سرعت پاسخ‌گویی و ارائه تجربه‌ای یکنواخت به کاربران در نقاط مختلف جهان می‌شود.

پلتفرم‌های حساس به تأخیر و سرعت

در سرویس‌هایی مانند بازی‌های آنلاین، استریم ویدئو، پخش زنده یا اپلیکیشن‌های Real-time، حتی چند میلی‌ثانیه تأخیر می‌تواند کیفیت تجربه کاربر را تحت تأثیر قرار دهد. GeoDNS با مسیریابی هوشمند درخواست‌ها، نقش مهمی در کاهش Latency و افزایش پایداری اتصال ایفا می‌کند.

سرویس‌های مشمول قوانین و مقررات محلی

برخی کسب‌وکارها موظف‌اند داده کاربران را در محدوده جغرافیایی خاصی ذخیره یا پردازش کنند؛ برای مثال قوانین حفاظت از داده در اتحادیه اروپا. GeoDNS این امکان را فراهم می‌کند که کاربران هر منطقه فقط به زیرساخت همان منطقه متصل شوند، بدون نیاز به اعمال پیچیدگی در لایه اپلیکیشن.

سرویس‌های پرترافیک با تمرکز بر کاهش هزینه

در وب‌سایت‌ها و سرویس‌هایی با حجم بالای ترافیک، هدایت کاربران به سرورهای نزدیک‌تر می‌تواند مصرف پهنای باند بین‌المللی را به‌طور قابل توجهی کاهش دهد. این موضوع به‌خصوص برای کسب‌وکارهایی که هم کاربران داخلی و هم خارجی دارند، منجر به صرفه‌جویی قابل توجه در هزینه‌ها می‌شود.

وب‌سایت‌ها و سرویس‌های نیازمند پایداری در شرایط اختلال

در شرایطی مانند قطعی یا اختلال در اینترنت بین‌الملل، GeoDNS می‌تواند کاربران داخلی را به سرورهای داخل کشور هدایت کند و باعث شود سایت یا سرویس همچنان در دسترس باقی بماند. این کاربرد برای کسب‌وکارهایی که پایداری سرویس در هر شرایطی برایشان ضروری است، اهمیت ویژه‌ای دارد.

جمع بندی

در این مقاله به‌صورت جامع بررسی کردیم که GeoDNS چیست و چگونه می‌تواند به‌عنوان یک راهکار هوشمند در لایه DNS، سرعت، پایداری و دسترس‌پذیری وب‌سایت‌ها و سرویس‌های آنلاین را بهبود دهد.