Wiki.js چیست؟ آموزش نصب و راه اندازی Wiki.JS روی لینوکس

Wiki.js چیست و چرا به یکی از ابزارهای مهم در مدیریت دانش سازمانی تبدیل شده است؟ در بسیاری از شرکت‌ها و تیم‌های کاری، نبود یک سامانه‌ی مرکزی برای مستندسازی باعث بروز مشکلاتی مانند پراکندگی اطلاعات، ابهام در نسخه‌های مختلف اسناد و کاهش شفافیت در دسترسی به داده‌ها می‌شود. این مسائل نه‌تنها روند کار را کند می‌کند، بلکه بهره‌وری تیم را نیز به‌شدت تحت تاثیر قرار می‌دهد. Wiki.js به‌عنوان یک پلتفرم متن‌باز و پیشرفته برای ایجاد و مدیریت دانش‌نامه‌های داخلی، دقیقا برای پاسخ به این نیاز طراحی شده است. این ابزار به تیم‌ها کمک می‌کند تا اسناد خود را به‌صورت ساختار یافته، متمرکز و قابل ویرایش نگهداری کنند. در ادامه این مطلب از مبین‌ هاست، با اینکه Wiki.js چیست آشنا می‌شویم و مراحل نصب و راه‌اندازی آن روی لینوکس را بررسی خواهیم کرد.

Wiki.js چیست؟

Wiki.js نوعی نرم‌افزار متن ‌باز (اوپن سورس) و قابل توسعه است که برای مستندسازی و مدیریت دانش تیمی طراحی شده است. این پلتفرم با داشتن ابزارهای داخلی متنوع، به کاربران اجازه می‌دهد تا محتوای ساختاریافته و قابل همکاری ایجاد کنند.

از جمله امکانات اصلی Wiki.js می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• ماژول احراز هویت پیشرفته با امکان تعریف نقش‌های مختلف و پشتیبانی از احراز هویت دومرحله‌ای (2FA)
• ویرایشگرهای متنوع شامل Markdown، WYSIWYG و HTML برای پاسخ به نیازهای مختلف کاربران
• سیستم مدیریت نسخه‌ها برای پیگیری تغییرات در صفحات
• پشتیبانی از چندزبانگی یا multilingualism برای مستندسازی در زبان‌های مختلف
• قابلیت شخصی‌سازی بالا در طراحی و عملکرد (با برخی محدودیت‌های موقت)

Wiki.js برای سیستم‌عامل‌های مختلف قابل نصب است و همچنین می‌توان آن را بر روی پلتفرم‌هایی مانند داکر و Kubernetes اجرا کرد. تنها پیش‌نیاز اصلی آن، اتصال به یک پایگاه داده مناسب است.

این ابزار مخصوص تیم‌هایی طراحی شده که نیاز به مستندسازی و همکاری بدون درگیر شدن با ابزارهای توسعه مانند Git دارند. اگر به‌دنبال یک فضای حرفه‌ای و در عین حال ساده برای مستندسازی هستید، Wiki.js انتخابی کارآمد و قابل اعتماد است.

ویژگی‌ها و امکانات Wiki.js

با توجه به نیاز روزافزون سازمان‌ها به ابزارهای حرفه‌ای مستندسازی، Wiki.js با طراحی مدرن و امکانات پیشرفته خود به گزینه‌ای محبوب برای تیم‌های فنی و غیر‌فنی تبدیل شده است. این پلتفرم نه‌تنها رابط کاربری ساده و زیبایی دارد، بلکه از قابلیت‌های متنوعی مانند جست‌وجوی قدرتمند، پشتیبانی چند زبانه، کنترل دسترسی دقیق و قابلیت توسعه بالا برخوردار است. در ادامه با مهم‌ترین ویژگی‌های این نرم‌افزار آشنا می‌شویم.

رابط کاربری مدرن و شهودی

Wiki.js با طراحی زیبا و مینیمال خود، تجربه کاربری ساده و لذت‌بخشی را ارائه می‌دهد. کاربران می‌توانند از بین ویرایشگرهای متنوع مانند Markdown، HTML و WYSIWYG انتخاب کنند. این ترکیب باعث می‌شود هم افراد فنی و هم کاربران عادی به‌راحتی مستندات خود را ایجاد و ویرایش کنند.

پشتیبانی از چند زبان

این پلتفرم از بیش از ۵۰ زبان مختلف پشتیبانی می‌کند و امکان ارائه مستندات چندزبانه را به‌راحتی فراهم می‌سازد. برای تیم‌های بین‌المللی یا شرکت‌هایی با مخاطب جهانی، این قابلیت بسیار کاربردی است. همچنین امکان تغییر زبان رابط کاربری برای کاربران فراهم است.

جست‌وجوی قدرتمند

Wiki.js از یک موتور جست‌وجوی داخلی پیشرفته بهره می‌برد که تمام محتواها را ایندکس می‌کند. کاربران می‌توانند با سرعت و دقت بالا به اطلاعات مورد نظر خود دسترسی پیدا کنند. این ویژگی، تجربه‌ی کاربری روان‌تری را در محیط‌های مستندسازی حجیم فراهم می‌سازد.

قابل توسعه و شخصی‌سازی

به لطف معماری ماژولار، می‌توانید افزونه‌ها، قالب‌ها و ماژول‌های سفارشی را به Wiki.js اضافه کنید. توسعه‌دهندگان امکان ساخت و توسعه قابلیت‌های جدید با استفاده از جاوااسکریپت را دارند. این انعطاف‌پذیری، Wiki.js را به ابزاری مناسب برای پروژه‌های خاص و متنوع تبدیل می‌کند.

قابلیت  نصب wiki.js روی سرور یا فضای ابری

چه بخواهید از یک سرور مانند سرور مجازی یا سرور اختصاصی استفاده کنید یا یک فضای ابری مدرن، Wiki.js با هر دو سازگار است. این قابلیت به شما کنترل کامل بر امنیت، نگهداری و منابع سیستم می‌دهد. مستندات شما همیشه در محیط دلخواه و امن خودتان میزبانی می‌شوند.

اگر قصد دارید Wiki.js را روی یک بستر امن، سریع و همیشه در دسترس اجرا کنید، استفاده از یک سرور مجازی انتخابی حرفه‌ای و مقرون‌به‌صرفه برای کسب‌وکار شما خواهد بود.

پشتیبان‌گیری و بازیابی داخلی

امکان تهیه خودکار نسخه پشتیبان از اطلاعات یکی از مزایای کلیدی این پلتفرم است. در صورت حذف ناخواسته یا بروز خطا، می‌توانید به‌سادگی نسخه قبلی را بازیابی کنید. این قابلیت خیال شما را از بابت امنیت داده‌ها راحت می‌کند.

کنترل دسترسی مبتنی بر نقش

ادمین سیستم می‌تواند سطوح دسترسی مختلفی را برای کاربران تعریف کند. این کنترل دقیق روی ویرایش، مشاهده یا مدیریت صفحات باعث افزایش امنیت اطلاعات می‌شود. همچنین در سازمان‌های بزرگ از هرج‌ومرج اطلاعاتی جلوگیری می‌کند.

بهینه برای موتورهای جست‌وجو (SEO)

Wiki.js به‌طور پیش‌فرض ساختار URL، تگ‌ها و متا دیتاها را بهینه‌سازی می‌کند. این موضوع به بهتر دیده‌شدن صفحات شما در موتورهای جست‌وجو مانند گوگل کمک می‌کند. در نتیجه، مستندات شما نه‌تنها مفید، بلکه قابل کشف نیز خواهند بود.

دلایل استفاده از Wiki.js چیست؟

در میان نرم‌افزارهای مختلف مدیریت دانش، Wiki.js به دلایل متعددی توانسته جایگاه ویژه‌ای پیدا کند و توجه کاربران حرفه‌ای و سازمان‌ها را به خود جلب کند. از مهم‌ترین دلایل استفاده از وی کی جی اس می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• عملکرد سریع و سبک: این پلتفرم بر پایه Node.js توسعه یافته و همین موضوع باعث شده سرعت بارگذاری بالا و عملکرد روانی حتی در پروژه‌های بزرگ و پرمحتوا داشته باشد.
• انعطاف‌پذیری بالا: چه توسعه‌دهنده باشید، چه تولید کننده محتوا، Wiki.js با قابلیت‌های متنوع و قابل تنظیم، به‌خوبی با گردش‌کار شما سازگار می‌شود و محدودیت‌های دیگر سیستم‌ها را ندارد.
• جامعه متن‌باز فعال: از آنجا که Wiki.js یک پروژه متن‌باز است، افراد زیادی در توسعه و بهبود آن مشارکت می‌کنند. این مشارکت فعال باعث می‌شود که پلتفرم همیشه به‌روز، پایدار و مطابق با نیاز کاربران باقی بماند.
• مقرون‌به‌صرفه بودن: استفاده رایگان و بدون لایسنس‌های پیچیده، Wiki.js را به گزینه‌ای اقتصادی برای شرکت‌های کوچک، استارتاپ‌ها و حتی سازمان‌های بزرگ تبدیل کرده است.

آموزش گام‌به‌گام نصب Wiki.js روی Ubuntu 24.04

در این بخش از مطلب قرار است به‌صورت کامل یاد بگیریم چطور سیستم مدیریت دانش Wiki.js را روی اوبونتو ۲۴.۰۴ نصب و راه‌اندازی کنیم.

برای اجرای Wiki.js به یک محیط لینوکسی نیاز دارید؛ به همین دلیل اغلب کاربران از یک سرور مجازی لینوکس با توزیعی مانند لینوکس اوبونتو استفاده می‌کنند که هم پایداری بالایی دارد و هم منابع آن به‌سادگی قابل مدیریت است. در ادامه مراحل نصب wiki.js روی لینوکس به صورت کامل آورده شده است.

مرحله اول: نصب Node.js

Wiki.js با استفاده از Node.js اجرا می‌شود، پس باید اول آن را نصب کنیم. برای این هدف ابتدا چند ابزار پایه را با دستور زیر نصب کنید:

apt-get install -y ca-certificates curl gnupg

سپس کلید امنیتی Node.js را دانلود کرده و با دستور زیر در مسیر مخصوص قرار دهید:

mkdir -p /etc/apt/keyrings

curl -fsSL https://deb.nodesource.com/gpgkey/nodesource-repo.gpg.key | gpg --dearmor -o /etc/apt/keyrings/nodesource.gpg

در استپ بعد مخزن رسمی Node.js را به لیست منابع APT با دستور زیر اضافه کنید:

echo “deb [signed-by=/etc/apt/keyrings/nodesource.gpg] https://deb.nodesource.com/node_22.x nodistro main” | tee /etc/apt/sources.list.d/nodesource.list

حال لیست بسته‌ها را به‌روز کرده و Node.js را نصب کنید:

apt update

apt-get install -y nodejs

برای اطمینان از نصب موفق، نسخه Node.js را بررسی کنید:

node -v

اگر خروجی چیزی مثل v22.15.1 بود، یعنی موفق به نصب نود جی اس شده‌اید.

مرحله دوم: نصب و تنظیم پایگاه داده MariaDB

Wiki.js برای ذخیره اطلاعات خود به یک پایگاه داده نیاز دارد و از MariaDB پشتیبانی می‌کند. برای نصب MariaDB از دستور زیر استفاده کنید:

apt install mariadb-server -y

بعد از نصب، وارد محیط پایگاه داده شوید:

mysql

حالا باید یک دیتابیس و یک کاربر برای Wiki.js بسازید:

CREATE DATABASE wikijs;

GRANT ALL on wikijs.* to wikijs@localhost identified by 'password';

FLUSH PRIVILEGES;

EXIT;

نکته: به‌جای password یک گذرواژه قوی دلخواه خودتان را بگذارید و آن را به خاطر بسپارید.

مرحله سوم: نصب Wiki.js

برای نصب وی کی جی اس ابتدا لازم است یک کاربر اختصاصی برای اجرای Wiki.js بسازید که این کار با دستور زیر قابل انجام است:

useradd -m -d /opt/wikijs -U -r -s /bin/bash wikijs

وارد حساب این کاربر شوید:

su - wikijs

نسخه آخر Wiki.js را از منبع زیر با اجرای این دستور دانلود کنید:

wget https://github.com/Requarks/wiki/releases/latest/download/wiki-js.tar.gz

فایل فشرده را با دستور زیر باز کنید:

tar -xzvf wiki-js.tar.gz

فایل نمونه تنظیمات را کپی کنید:

cp -a config.sample.yml config.yml

حالا فایل تنظیمات را ویرایش کنید:

nano config.yml

و بخش پایگاه داده را به‌شکل زیر تنظیم کنید:

db:

  type: mariadb

  host: localhost

  port: 3306

  user: wikijs

  pass: password

  db: wikijs

باید دقت کنید مقادیر user، pass و db باید با همان‌هایی که در مرحله قبل ساختید مطابقت داشته باشد. در ادامه فایل را ذخیره کرده و از حساب کاربری خارج شوید:

exit

مرحله چهارم: راه‌اندازی Wiki.js به‌عنوان سرویس

برای اینکه Wiki.js هنگام بوت سیستم به‌صورت خودکار اجرا شود، باید آن را به‌صورت سرویس ثبت کنیم. برای این هدف باید یک فایل سرویس جدید با دستور زیر بسازید:

nano /etc/systemd/system/wikijs.service

کد زیر را داخل فایل قرار دهید:

[Unit]

Description=Wiki.js

After=network.target

[Service]

Type=simple

ExecStart=/usr/bin/node server

Restart=always

User=wikijs

Environment=NODE_ENV=production

WorkingDirectory=/opt/wikijs

[Install]

WantedBy=multi-user.target

حالا daemon systemd را ری‌لود کنید تا سرویس جدید شناخته شود:

systemctl daemon-reload

و سرویس Wiki.js را فعال و اجرا کنید:

systemctl enable --now wikijs

مرحله پنجم: راه‌اندازی Nginx به‌عنوان Reverse Proxy

اگر می‌خواهید Wiki.js از طریق دامنه (مثل wikijs.example.com) در دسترس باشد، بهتر است از Nginx استفاده کنید.

برای این هدف ابتدا Nginx را با دستور زیر نصب کنید:

apt install nginx

حال یک فایل پیکربندی جدید برای سایت‌تان ایجاد کنید:

nano /etc/nginx/conf.d/wiki.conf

محتوای زیر را داخل فایل قرار دهید (دامنه را به دامنه خودتان تغییر دهید):

server {

  listen 80;

  server_name  wikijs.example.com;

  root   /opt/wikijs;

  location / {

    proxy_pass          http://127.0.0.1:3000;

    proxy_http_version  1.1;

    proxy_set_header    Upgrade $http_upgrade;

    proxy_set_header    Connection "upgrade";

    proxy_set_header    Host $host;

    proxy_set_header    X-Real-IP $remote_addr;

    proxy_set_header    X-Forwarded-For $proxy_add_x_forwarded_for;

    proxy_set_header    X-Forwarded-Proto $scheme;

  }

}

حال با دستور زیر فایل اصلی تنظیمات Nginx را باز کنید:

nano /etc/nginx/nginx.conf

و این خط را بعد از http { اضافه کنید:

server_names_hash_bucket_size 64;

فایل را ذخیره کرده و سرویس Nginx را ریستارت کنید:

systemctl restart nginx

مرحله ششم: دسترسی به پنل نصب Wiki.js

حالا همه‌چیز آماده است و می‌توان وی کی اجی اس را راه‌اندازی کرد. برای این منظور مرورگر را باز کنید و به آدرس زیر بروید:

http://wikijs.example.com

در صفحه‌ای که ظاهر می‌شود، اطلاعات حساب مدیریت را وارد کنید:

• یک ایمیل معتبر
• یک رمز عبور قوی
• آدرس سایت

روی INSTALL کلیک کنید.

بعد از نصب، وارد صفحه ورود می‌شوید. با ایمیل و رمزتان وارد شوید.

سپس روی ADMINISTRATION کلیک کنید تا داشبورد مدیریت Wiki.js باز شود.

حال می‌توانید با این ابزار کار کنید.

نصب Wiki.js روی اوبونتو ۲۴.۰۴ شاید در نگاه اول پیچیده به‌نظر برسد؛ اما با اجرای قدم‌به‌قدم این راهنما، به‌راحتی می‌توانید یک سیستم مدرن، سریع و متن‌باز برای مدیریت دانش و مستندسازی راه‌اندازی کنید. این پلتفرم نه‌تنها برای تیم‌های کوچک، بلکه برای سازمان‌های بزرگ نیز گزینه‌ای مطمئن و توسعه‌پذیر است.

سخن پایانی

در این مطلب یاد گرفتیم که Wiki.js  چیست، چه کاربردهایی دارد و چگونه باید آن را نصب کنیم. نرم‌افزار Wiki.js با رابط کاربری مدرن، امکانات امنیتی قوی و قابلیت توسعه بالا، به یکی از محبوب‌ترین ابزارهای مستندسازی در میان تیم‌های توسعه و سازمان‌ها تبدیل شده است. اگر به دنبال بستری قدرتمند، قابل‌اعتماد و کاملاً رایگان برای مدیریت دانش داخلی یا محتوای آموزشی هستید، راه‌اندازی Wiki.js روی سرور لینوکسی اختصاصی می‌تواند بهترین انتخاب باشد. با صرف کمی زمان برای نصب و پیکربندی، می‌توانید یک فضای مستندسازی کاملا حرفه‌ای و قابل شخصی‌سازی در اختیار داشته باشید.

سوالات متداول

Wiki.js دقیقا چه کاری انجام می‌دهد و چه مشکلی را حل می‌کند؟

Wiki.js یک نرم‌افزار مدیریت دانش است که به تیم‌ها کمک می‌کند مستندات داخلی، راهنماها و اطلاعات پروژه‌هایشان را در یک فضای متمرکز و ساختارمند ذخیره و به‌روزرسانی کنند. این ابزار جلوی پراکندگی فایل‌ها و ناهماهنگی اطلاعات را می‌گیرد و باعث افزایش شفافیت، نظم و بهره‌وری در تیم‌ها می‌شود.

آیا برای نصب Wiki.js باید دانش فنی بالا داشته باشم؟

خیر. اگر با مفاهیم پایه لینوکس و دستورات ترمینال آشنا باشید، می‌توانید به‌راحتی طبق این راهنما Wiki.js را نصب کنید. نیازی به تخصص عمیق در برنامه‌نویسی نیست.

آیا می‌توان به جای MariaDB از PostgreSQL استفاده کرد؟

بله Wiki.js از پایگاه‌داده‌های مختلفی مانند PostgreSQL، MySQL و MS SQL Server نیز پشتیبانی می‌کند. تنها کافی است تنظیمات config.yml را مطابق نوع دیتابیس خود تغییر دهید.

اگر پس از نصب Wiki.js، دسترسی به پنل وب نداشتم چه کنم؟

ابتدا مطمئن شوید که سرویس Wiki.js و Nginx بدون خطا اجرا شده‌اند. سپس پورت 3000 را بررسی و فایروال سرور را چک کنید که دسترسی HTTP باز باشد.

چطور می‌توان Wiki.js را به صورت خودکار آپدیت کرد؟

در حال حاضر آپدیت خودکار داخلی ندارد؛ اما می‌توانید با اسکریپت‌های زمان‌بندی‌شده (Cron Job) نسخه جدید را از GitHub دریافت و جایگزین کنید. همیشه قبل از بروزرسانی از دیتابیس و فایل‌ها بکاپ بگیرید.