دیتاسنتر شرکت ارتباطات زیرساخت؛ که به طور مستقیم زیر نظر وزارت ارتباطات اداره میشود؛ یکی از مهمترین و مجهزترین مراکز میزبانی سرور در کشور بهشمار میرود. همین موضوع باعث شده بسیاری از شرکتهای میزبانی معتبر، برای دستیابی به پایداری و امنیت بالاتر، سرورهای خود را در این مرکز داده قرار دهند. در این مطلب قصد داریم نگاهی به دیتاسنتر زیرساخت داشته باشیم و با خدمات ارائه شده در این مرکز داده بیشتر آشنا شویم.
تاریخچه شکلگیری دیتاسنتر زیرساخت
داستان این مرکز داده از جایی آغاز میشود که هنوز مفهومی به نام «دیتاسنتر» در ساختار مخابراتی کشور وجود نداشت. در سال ۱۳۶۸ نهادی با عنوان «شرکت طرح و توسعه تلفن ایران» تأسیس شد؛ که هدف آن ایجاد زیرساختهای اولیه ارتباطات و مخابرات بود. تشکیل هیئتمدیره، تدوین اساسنامه و آغاز فعالیت رسمی، نخستین گامها در مسیر شکل گیری امروزی دیتاسنتر زیرساخت بود.
ده سال بعد، یعنی ۱۳۷۸، این مجموعه در یک مجمع عمومی فوقالعاده دچار تغییرات سازمانی شد و نام آن به «طرح و توسعه شبکههای مخابراتی» تبدیل شد. هنوز صحبت از مراکز داده نبود، اما پایههای توسعه شبکه ملی و زیرساخت ارتباطی کشور در این سالها شکل گرفت.
نقطه عطف اصلی این شرکت سال ۱۳۸۳ بود؛ زمانی که به پیشنهاد وزارت ارتباطات، ساختار شرکت بار دیگر اصلاح شد و نام «شرکت ارتباطات زیرساخت» رسما انتخاب شد. بعد از همین تغییر بود که ایده ایجاد مراکز داده و توسعه بستر میزبانی امن و متمرکز، وارد فاز اجرایی شد و اولین قدمها برای راهاندازی دیتاسنتر زیرساخت برداشته شد.
دیتاسنتر زیرساخت چیست؟
دیتاسنتر زیرساخت مرکز دادهای است که توسط شرکت ارتباطات زیرساخت تأسیس شده و با هدف ارائه خدمات زیرساختی امن، پایدار و مقیاسپذیر، پشتیبان اصلی شبکه مادر مخابراتی کشور و سرویسهای مهم دولتی و خصوصی است. این مرکز با بهرهگیری از استانداردهای جهانی و تجهیزات مدرن، فضایی مناسب برای نگهداری از سرورها و تجهیزات شبکهای شرکتهای میزبانی و ارائهدهندگان خدمات دیجیتال فراهم میآورد.
دیتاسنتر (Data Center) یا مرکز داده، یک مکان فیزیکی یا مجازی است که شامل مجموعهای از سرورها، تجهیزات شبکه، سیستمهای ذخیرهسازی داده و تجهیزات پشتیبان (مانند سیستمهای خنککننده، برق اضطراری و امنیتی) است و هدف آن پردازش، ذخیرهسازی و مدیریت اطلاعات به صورت متمرکز است.
ویژگیهای دیتاسنتر زیرساخت
در ادامه برخی از ویژگیهای اصلی که دیتاسنتر زیرساخت را به یک انتخاب مناسب برای میزبانی سرور اختصاصی و سرور مجازی ایران تبدیل میکند، میپردازیم:
افزونگی و پایداری زیرساخت
دیتاسنترهای ارتباطات زیرساخت باید از افزونگی در سیستمهای حیاتی مانند برق و سرمایش برخوردار باشند تا از قطع خدمات جلوگیری کنند. این امر معمولا از طریق استفاده از سیستمهای برق اضطراری (UPS) و ژنراتور تامین میشود که در صورت بروز اختلال در شبکه اصلی برق، خدمات بهطور مداوم ادامه یابد. افزونگی در سیستمهای سرمایشی نیز باعث میشود که دمای داخل دیتاسنتر بهصورت بهینه نگه داشته شود و تجهیزات، حتی در شرایط بحرانی به بهترین شکل ممکن عمل کنند.
سطح «Tier» و طبقهبندی
دیتاسنترهای پیشرفته معمولا مطابق با طبقهبندی «Tier» رتبهبندی میشوند که نشاندهنده میزان پایداری، افزونگی و قابلیت نگهداری آن است. استانداردهای Tier شامل چهار سطح است، که از Tier I (کمترین سطح پایداری) تا Tier IV (بالاترین سطح) متغیر است. مراکز داده با رتبههای بالا (Tier III یا Tier IV) معمولا آپتایم بسیار بیشتر و امکان اصلاح تجهیزات یا تعویض بدون اختلال در سرویسدهی را دارند. این ویژگی یکی از مهمترین نکات در طراحی و اجرای دیتاسنترهای ارتباطات زیرساخت است.
امنیت فیزیکی و محیطی
امنیت فیزیکی در دیتاسنترها از اهمیت بالایی برخوردار است. این مراکز داده دارای تدابیر امنیتی سختافزاری مانند دربهای قفلشده، سیستمهای کنترل دسترسی، دوربینهای مدار بسته و سیستمهای نظارت ۲۴ ساعته هستند که دسترسی غیرمجاز به تجهیزات را محدود میکند. همچنین، برای جلوگیری از وقوع حوادث، سیستمهای اعلام حریق و سیستمهای کولینگ بهطور مداوم شرایط محیطی را تحت نظر دارند. این تدابیر به امنیت دادهها و جلوگیری از هرگونه آسیب به تجهیزات حیاتی دیتاسنتر کمک میکند.
مانیتورینگ و مدیریت مستمر
دیتاسنترهای ارتباطات زیرساخت از سیستمهای پیشرفته مانیتورینگ شبکه برای نظارت بر تمامی جنبهها شامل برق، شبکه، دما، شرایط محیطی و امنیت استفاده میکنند. این سیستمها بهصورت خودکار هشدارهایی را ارسال میکنند که در صورت بروز مشکلات احتمالی مانند تغییرات دما، قطعی برق یا حملات سایبری و امنیتی، تیم فنی بتواند اقدامات اصلاحی را بهسرعت انجام دهد.
سازگاری با استانداردهای بینالمللی
دیتاسنتر ارتباطات زیرساخت برای ارائه خدمات با کیفیت و در راستای افزایش اعتبار بینالمللی، باید با استانداردهای دیتاسنتر بینالمللی همچون ISO/IEC 27001 برای مدیریت امنیت اطلاعات و TIA-942 که استاندارد طراحی و ساخت دیتاسنتر است سازگاری داشته باشد. این استانداردها شامل اصول امنیت اطلاعات، سیستمهای برق، تهویه، کنترل دما، ساختار فیزیکی، و سایر زیرساختها هستند که موجب ارتقاء امنیت، کارایی و قابلیت اطمینان دیتاسنتر میشود.
ریسک و بازیابی پس از بحران
از آنجایی که امنیت دادهها و پایداری خدمات برای دیتاسنترها اهمیت بسیاری دارد، معمولا از رویکردهای بازیابی پس از بحران برای جلوگیری از از دست رفتن اطلاعات و خدمات استفاده میشود. این برنامهها شامل پشتیبانگیری منظم از دادهها، شبیهسازی بحرانها و سناریوهای بازیابی، و همچنین استفاده از زیرساختهای مقاوم در برابر بلایای طبیعی و تهدیدات امنیتی است. این امکانات تضمین میکنند که حتی در صورت وقوع بحران، خدمات بدون وقفه باقی بمانند.
مصرف بهینه انرژی و محیط زیست
رعایت استانداردهای «سبز» و استفاده از فناوریهای جدید مانند خنککنندههای با بازدهی بالا یا استفاده از انرژیهای تجدیدپذیر میتواند به کاهش مصرف انرژی و اثرات زیستمحیطی کمک کند. این ویژگی به ویژه در دیتاسنترهای بزرگ و پرمصرف اهمیت دارد، چرا که میتواند هزینهها را کاهش دهد و موجب حفظ محیط زیست شود.
اجزای اصلی دیتاسنتر زیرساخت
هر مرکز داده مجموعهای از بخشها و تجهیزات تخصصی دارد و دیتاسنتر زیرساخت نیز از این قاعده مستثنی نیست. برای شناخت بهتر این مرکز، کافی است اجزای اصلی و مهم آن را مرور کنیم.
اتاقهای سرور
اتاقهای سرور فضاهایی هستند که در آنها دهها یا صدها سرور فیزیکی در رکهای استاندارد نصب شدهاند. این محیطها به صورت کامل؛ از دما و رطوبت گرفته تا سطح امنیت و میزان دسترسی کنترل شدهاند.
در یک دیتاسنتر ممکن است چندین اتاق سرور با کاربردهای جداگانه وجود داشته باشد و هرکدام با توجه به نیازهای مختلف شبکه طراحی شوند.
سرور
سرورها در اصل کامپیوترهای قدرتمندیاند که بدون هیچ وقفهای روشن و در حال فعالیت هستند و به یک شبکه پرسرعت متصلاند. این دستگاهها میزبان وبسایتها، اپلیکیشنها و سرویسهای سازمانی هستند و به طور معمول در رکهایی قرار میگیرند که کابلکشی، تهویه، امنیت و دسترسی در آنها بهصورت استاندارد اجرا شده است.
اتاق کنترل NOC
برای اینکه دهها یا صدها سرور بتوانند بدون اختلال فعالیت کنند، نیاز به یک مرکز نظارت دائمی وجود دارد. این وظیفه بر عهده اتاق کنترل یا NOC است. در این اتاق سلامت سرورها، وضعیت شبکه، بار پردازشی، هشدارهای امنیتی و شرایط محیطی بهصورت لحظهای پایش میشود و تیم فنی در صورت مشاهده کوچکترین ایراد، وارد عمل میشود.
دیتاسنتر زیرساخت بخشهای دیگری مانند سیستمهای تأمین برق اضطراری، تجهیزات کولینگ صنعتی، واحد امنیت فیزیکی، مسیرهای ارتباطی چندگانه و… نیز دارد، اما برای معرفی اولیه همین موارد کلیدی کافی است.
خدمات ارائه شده توسط دیتاسنتر زیرساخت
دیتاسنتر زیرساخت به عنوان میزبان اصلیترین ارائهدهندگان خدمات اینترنتی و هاستینگ در ایران، مستقیماً به مشتریان نهایی خدمات میزبانی ارائه نمیدهد، بلکه زیرساخت لازم را برای شرکتهای دیگر فراهم میکند تا آنها بتوانند سرویسهای خود را عرضه کنند. با این حال، مهمترین خدمات زیرساختی که این دیتاسنتر ارائه میدهد عبارتند از:
سرویس کولوکیشن
سرویس کولوکیشن به شرکتها اجازه میدهد تا سرورها و تجهیزات شبکه اختصاصی خود را در رکها یا اتاقهای سرور در دیتاسنتر قرار دهند. این امر مزیت استفاده از زیرساخت فیزیکی، امنیتی و شبکهای قدرتمند شرکت ارتباطات زیرساخت را بدون نیاز به سرمایهگذاری هنگفت اولیه در ساخت دیتاسنتر به شرکتها میدهد. این فضاها دارای شرایط محیطی کنترلشده و اتصالات شبکه پایدار و با ظرفیت بالا هستند. اما برای شرکتهایی که قصد دارند این سرویس را مستقیم بگیرند، بهتر است جزئیات قرارداد و ضوابط را بررسی کنند؛ چرا که در مقاطعی موضوعاتی درباره مجوزها مورد توجه بوده است.
پهنای باند و اتصال شبکه
دیتاسنتر زیرساخت به دلیل ارتباط مستقیم با شبکه مادر مخابراتی کشور، بالاترین کیفیت و تأخیر بسیار کمی را در اتصال به اینترنت داخلی و بینالمللی فراهم میکند. این مرکز به عنوان یکی از نقاط اصلی تبادل ترافیک داخلی (IXP)، به بهبود دسترسی و سرعت سرویسهایی مانند سرور مجازی ایران کمک میکند.
خدمات Cloud و ابری
اگرچه خدمات ابری اختصاصی توسط این دیتاسنتر به طور مستقیم ارائه نمیشود، اما با تأمین زیرساخت امن و پایدار، زمینهساز توسعه و استقرار پلتفرمهای ابری داخلی بزرگ است که در نهایت منجر به عرضه خدمات مقیاسپذیری مانند سرورهای ابری میشود.
جمع بندی
دیتاسنتر زیرساخت، با سابقه تاریخی مرتبط با شرکت ارتباطات زیرساخت، بهعنوان یکی از مراکز داده کلیدی کشور، نقش بسیار مهمی در زیرساخت شبکهای ایران ایفا میکند. در این مطلب با دیتاسنتر ارتباطات زیرساخت، خدمات اصلی و ویژگیها و استانداردهای آن آشنا شدیم تا در صورتی که میخواهید سرور خود را از این دیتاسنتر انتخاب کنید، با ویژگیهای این دیتاسنتر آشنایی لازم را داشته باشید.
