تفاوت بین Public IP و Private IP چیست؟

آدرس IP وظیفه دارد تا دستگاه‌ها را در سطح شبکه شناسایی کرده و مسیر انتقال بسته‌های اطلاعاتی را به درستی هدایت کند. با این حال، تمامی آدرس‌های IP یکسان نیستند و برای دستیابی به کارایی و امنیت، سیستمی دوگانه تعریف شده است: آدرس‌های عمومی و آدرس‌های خصوصی. درک دقیق تفاوت بین Public IP و Private IP نه تنها یک موضوع فنی است، بلکه مستقیماً بر حریم خصوصی و امنیت آنلاین ما تأثیر می‌گذارد. در این مقاله به بررسی عمیق این تمایزات اساسی خواهیم پرداخت تا ابعاد مختلف تفاوت بین Public IP و Private IP برایتان مشخص شود.

آدرس IP عمومی چیست؟

آدرس IP عمومی (Public IP Address)، یک شناسه منحصر به‌ فرد است که توسط ارائه‌دهنده خدمات اینترنت (ISP) به یک دستگاه نظیر روتر یا سرور اختصاص داده شده و به آن امکان می‌دهد تا از طریق اینترنت با جهان خارج ارتباط برقرار کند. این آدرس‌ها در سطح جهانی منحصر به فرد هستند و برای تبادل داده میان شبکه شما و سامانه‌های بیرونی از طریق مجموعه پروتکل شبکه TCP/IP ضروری‌اند. ماهیت جهانی و دسترس‌پذیری عمومی آدرس‌های عمومی، سنگ بنای اصلی تفاوت بین Public IP و Private IP را تشکیل می‌دهد.

از آنجا که آدرس‌های IP عمومی در اینترنت قابل مشاهده هستند، می‌توانند برای ردیابی تقریبی موقعیت جغرافیایی یک دستگاه مورد استفاده قرار گیرند. به همین دلیل و برای کمک به حفاظت از حریم خصوصی کاربران، اغلب چندین دستگاه در یک شبکه محلی، تنها یک آدرس IP عمومی را که توسط روتر اصلی میزبانی می‌شود، به اشتراک می‌گذارند. این دستگاه‌های داخلی سپس از آدرس‌های IP خصوصی برای برقراری ارتباط درون شبکه محلی خود استفاده می‌کنند. این سیستم اشتراک‌گذاری، راهکاری برای مقابله با کمبود آدرس‌های IPv4 و همچنین حفظ حریم خصوصی کاربران خانگی بوده است. مدیریت و تخصیص این آدرس‌های عمومی توسط سازمان‌های منطقه‌ای اینترنت (RIRs) صورت می‌گیرد تا تضمین شود که هیچ دو آدرسی در یک زمان فعال و مشابه نباشند و مسیریابی به درستی انجام شود. همچنین، تعیین اینکه آیا یک آدرس عمومی به صورت پویا (Dynamic) تغییر کند یا به صورت ثابت (IP ثابت) برای کسب‌وکارها اختصاص یابد، کاملاً به سیاست‌های ISP بستگی دارد و این خود یکی از شاخه‌های تفاوت بین Public IP و Private IP از منظر کاربردی است. یک IP ثابت عموماً برای میزبانی سرویس‌ها و دسترسی از راه دور حیاتی است.

آدرس IP خصوصی چیست؟

آدرس IP خصوصی (Private IP Address)، که گاهی به آن آدرس IP محلی نیز گفته می‌شود، آدرسی است که توسط یک روتر به دستگاه‌های درون یک شبکه داخلی مانند شبکه خانگی، اداری، یا شبکه Wi-Fi عمومی اختصاص داده می‌شود. بر خلاف آدرس‌های عمومی که در اینترنت در معرض دید هستند، آدرس‌های خصوصی تنها در داخل شبکه محلی (LAN) کاربرد دارند و به بیرون از آن مسیریابی نمی‌شوند. این بدان معناست که از یک محدوده آدرس خصوصی مشابه می‌توان در شبکه‌های مختلف دنیا بدون هیچ گونه تداخلی استفاده کرد، چرا که هرگز به صورت جهانی دیده نمی‌شوند. این عدم نیاز به منحصربه‌فرد بودن در سطح جهانی، یک ویژگی کلیدی در تفاوت بین Public IP و Private IP است که در مقیاس‌پذیری شبکه‌های داخلی نقش مهمی دارد.

هر دستگاه در یک شبکه محلی، یک آدرس خصوصی متمایز دریافت می‌کند. این تفکیک داخلی به روتر اجازه می‌دهد تا بسته‌های داده را به طور مؤثر مدیریت و منتقل کند. این آدرس‌ها امکان برقراری اتصالات داخلی (LAN) بین دستگاه‌های شبکه را فراهم کرده و تضمین می‌کنند که ترافیک شبکه خارجی که از طریق آدرس IP عمومی وارد می‌شود، به دستگاه صحیح در شبکه داخلی (خواه کامپیوتر، تلفن یا اینترنت اشیا) هدایت شود. این مکانیزم دو لایه، پایه و اساس عملکرد شبکه‌های خانگی و اداری را تشکیل می‌دهد و درک نقش روتر در این فرآیند برای تمایز قائل شدن میان تفاوت بین Public IP و Private IP حیاتی است.

۵ تفاوت کلیدی بین آدرس IP عمومی و خصوصی

تفاوت بین Public IP و Private IP صرفاً به مسئله در معرض دید بودن آن‌ها خلاصه نمی‌شود. هرچند که هر دو در انتقال داده نقش دارند، اما هدف متمایز، محیط عملکرد و پارامترهای فنی متفاوتی دارند. در اینجا پنج تفاوت اصلی بررسی می‌شود:

۱. دامنه

آدرس‌های IP عمومی دارای دامنه جهانی هستند و به شما این امکان را می‌دهند که به طور مستقیم با سایر آدرس‌های IP عمومی در کل اینترنت، از جمله وب‌سایت‌ها و منابع ابری، ارتباط برقرار کنید. در مقابل، آدرس‌های IP خصوصی محدود به شبکه‌های محلی هستند و تنها در داخل آن شبکه‌ها قابل مشاهده‌اند. هر فردی می‌تواند آدرس عمومی شما را ببیند، اما تنها کسانی که به شبکه محلی شما متصل‌اند می‌توانند آدرس خصوصی شما را مشاهده کنند. این دامنه محدود یا گسترده، اصلی‌ترین عامل در ایجاد تفاوت بین Public IP و Private IP است.

۲. هدف

آدرس‌های عمومی و خصوصی اهداف شبکه‌ای متفاوتی را دنبال می‌کنند. یک IP عمومی به دلیل منحصر به‌ فرد بودن در سطح جهانی، دستگاه‌ها را قادر می‌سازد تا از طریق اینترنت ارتباط برقرار کنند و ترافیک شبکه را به سرور صحیح یا شبکه محلی درست هدایت می‌کند. در مقابل، یک IP خصوصی در داخل شبکه‌های محلی استفاده می‌شود، ارتباط داخلی امن را تضمین می‌کند و از قرار گرفتن مستقیم دستگاه‌ها در معرض دید اینترنت گسترده جلوگیری می‌کند. این تفکیک به مدیریت امنیت، مسیریابی و کارایی شبکه کمک کرده و از دلایل منطقی وجود تفاوت بین Public IP و Private IP است.

۳. محدوده

برای جلوگیری از تداخل، آدرس‌های عمومی و خصوصی از محدوده‌های آدرس‌دهی متفاوتی استفاده می‌کنند. آدرس‌های عمومی توسط سازمان‌های منطقه‌ای اینترنت (مانند ARIN) به صورت دسته‌های بزرگ به ISP‌ها واگذار می‌شوند و سپس ISP‌ها این آدرس‌ها را به مشتریان خود (منازل، کسب‌وکارها) برای دستگاه‌های متصل به اینترنت اختصاص می‌دهند. در مقابل، آدرس‌های خصوصی محدوده‌هایی محدود هستند که توسط نهاد IANA برای استفاده در شبکه‌های محلی ذخیره شده‌اند و می‌توانند در چندین شبکه بدون تداخل دوباره استفاده شوند، چرا که فراتر از شبکه محلی قابل مشاهده نیستند. توزیع این ‌آی‌پی‌های خصوصی معمولاً به صورت پویا از طریق پروتکل دی‌اچ‌سی‌پی (Dynamic Host Configuration Protocol) توسط روتر انجام می‌شود تا هر دستگاه شبکه یک آدرس منحصر به فرد دریافت کند و استفاده از فضای در دسترس برای آدرس‌دهی به بهینه‌ترین شکل انجام شود. این تفاوت در نحوه تخصیص توسط ISP یا روتر، بخش مهمی از تفاوت بین Public IP و Private IP است.

محدوده‌های خاص آدرس‌های IP خصوصی (براساس RFC 1918):

• 10.0.0.0 – 10.255.255.255: این محدوده که بیش از ۱۶ میلیون آدرس IP را در بر می‌گیرد، اغلب در شبکه‌های سازمانی بزرگ که هزاران دستگاه دارند استفاده می‌شود.
• 172.16.0.0 – 172.31.255.255: این بلوک که به عنوان 172.16/12 شناخته می‌شود، حدود ۱ میلیون آدرس منحصربه‌فرد را ارائه می‌دهد و معمولاً در شبکه‌های متوسط مانند مدارس، دانشگاه‌ها و شرکت‌ها به کار می‌رود.
• 192.168.0.0 – 192.168.255.255: این محدوده که حدود ۶۵ هزار آدرس را پشتیبانی می‌کند، عمدتاً در شبکه‌های خانگی و دفاتر کوچک که نیازی به دامنه گسترده‌ای از آدرس‌های منحصربه‌فرد ندارند، استفاده می‌شود.

۴. قابلیت ردیابی

از آنجا که آدرس‌های IP عمومی در سراسر اینترنت منحصر به‌ فرد و قابل دسترسی هستند، می‌توانند منجر به ردیابی یک کاربر یا سازمانی خاص شوند که آدرس به آن اختصاص داده شده است. این ردیابی می‌تواند اطلاعاتی مانند موقعیت جغرافیایی تقریبی، هویت مرتبط با مشترک و فعالیت‌های آنلاین را فاش کند، مگر اینکه کاربر برای پنهان کردن آدرس IP خود اقدام کند. این ردیابی مستمر ترافیک شبکه، جنبه‌ای نگران‌کننده از آدرس‌های عمومی است.

در مقابل، آدرس‌های IP خصوصی در فضای عمومی ظاهر نمی‌شوند و با دشوارتر کردن شناسایی یا ردیابی دستگاه‌ها یا کاربران در یک شبکه محلی توسط اشخاص ثالث، سطح بالاتری از حریم خصوصی را ارائه می‌دهند. فعالیت مرتبط با آدرس‌های خصوصی همچنان می‌تواند از درون شبکه محلی توسط مدیر شبکه یا روتر ثبت شود، اما دسترسی از خارج محدود است. یکی از مزایای استفاده از VPN این است که با مسیریابی کل ترافیک شبکه از طریق یک سرور رمزگذاری شده، از ردیابی شما در هر شبکه‌ای جلوگیری کرده و آدرس عمومی شما را نیز پنهان می‌کند. این نقش امنیتی، یک جنبه مهم از تفاوت بین Public IP و Private IP است.

۵. امنیت

دستگاه‌هایی که یک آدرس IP عمومی به آن‌ها اختصاص داده شده مستقیماً از اینترنت قابل دسترسی هستند و در نتیجه بیشتر در معرض خطرات امنیتی مانند بدافزار، حملات شنود و Session Hijacking قرار دارند. در مقابل، آدرس‌های IP خصوصی به طور معمول توسط فایروال‌های نرم‌افزاری یا سخت‌افزاری نصب شده روی روتر محافظت می‌شوند و هدف‌گیری آن‌ها برای هکرها بسیار دشوارتر است، مگر اینکه از طریق پیکربندی‌های خاصی مانند Port Forwarding در معرض اینترنت آزاد قرار بگیرند. این لایه محافظتی که روتر برای آدرس‌های خصوصی ایجاد می‌کند، یک امتیاز امنیتی مهم و حیاتی است و به وضوح بر تفاوت بین Public IP و Private IP تأکید می‌کند.

نحوه بررسی نوع آدرس IP مورد استفاده

برای یافتن آدرس IP عمومی خود، کافی است در گوگل عبارت What is my IP address را جستجو کنید؛ گوگل آدرس عمومی شما را در یک کادر اطلاعاتی در بالای صفحه نتایج نمایش می‌دهد. برای اطمینان از اینکه دستگاه شما از یک آدرس IP خصوصی نیز استفاده می‌کند، باید به تنظیمات دستگاه خود وارد بروید.

اگر آدرس IP محلی که در تنظیمات دستگاه مشاهده می‌کنید، با آدرسی که برای گوگل و سایر خدمات وب قابل مشاهده است، متفاوت باشد، متوجه خواهید شد که دستگاه شما تا حدی در پشت یک آدرس IP خصوصی پنهان شده است. برای بررسی جزئیات بیشتر در ویندوز یا مک، باید به تنظیمات شبکه و سپس جزئیات اتصال Wi-Fi یا اترنت خود مراجعه کرده و آدرس IPv4 خود را پیدا کنید که در یکی از محدوده‌های خصوصی (مانند 192.168.x.x) قرار خواهد داشت.

بررسی آدرس IP در کامپیوترهای ویندوزی

ویندوز ۱۱:

1. باز کردن تنظیمات شبکه: ابتدا به Windows Settings بروید و سپس Network & internet و پس از آن Wi-Fi را انتخاب کنید.

1. یافتن آدرس IPv4: شبکه فعال خود را انتخاب کنید، سپس به پایین صفحه رفته و آدرس IPv4 اختصاص داده شده به دستگاهتان را پیدا کنید.

ویندوز ۱۰:

1. باز کردن تنظیمات شبکه: به تنظیمات ویندوز رفته و Network & internet را انتخاب کنید.

1. انتخاب شبکه: به بخش Wi-Fi بروید و شبکه فعلی خود را انتخاب نمایید.

1. مشاهده جزئیات: به سمت پایین و بخش Properties بروید. در این قسمت، آدرس IP محلی خود را که با عنوان آدرس IPv4 فهرست شده است، مشاهده خواهید کرد.

تفاوت بین Public IP و Private IP در اینجا مشخص می‌شود؛ آدرسی که در این تنظیمات داخلی می‌بینید، آدرس خصوصی شما است.

جمع بندی

در پایان، درک جامع تفاوت بین Public IP و Private IP نیازمند شناخت نقش پروتکل شبکه در این فرآیند است. TCP/IP به عنوان هسته اصلی، از این آدرس‌ها برای ساخت بسته‌های داده‌ای استفاده می‌کند که مبدأ و مقصد را مشخص می‌کنند. آدرس عمومی، هویت جهانی شما در سطح این پروتکل شبکه است، در حالی که آدرس خصوصی، هویت شما در سطح پروتکل شبکه محلی است. حفاظت از آدرس عمومی از طریق فایروال‌ها و استفاده از ابزارهایی مانند VPN برای مخفی کردن ردیابی ترافیک شبکه، امروز از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. این تمایزات نه تنها کارایی شبکه‌ها را بهبود می‌بخشند، بلکه لایه‌ای حیاتی از امنیت و حریم خصوصی را برای میلیاردها کاربر فراهم می‌کنند و به وضوح نشان می‌دهند که چرا اینترنت به یک ساختار دوگانه آدرس‌دهی متکی است.

سوالات متداول

آیا می‌توان هم‌زمان هم آدرس IP عمومی و هم آدرس IP خصوصی داشت؟

بله، شما می‌توانید هم‌زمان هر دو آدرس IP عمومی و خصوصی را داشته باشید و اگر به یک شبکه خصوصی محلی متصل باشید، تقریباً به‌صورت قطعی هر دو را دارید. آدرس IP عمومی، شبکه شما را به اینترنت متصل می‌کند، در حالی که آدرس‌های IP خصوصی توسط دستگاه‌ها در داخل شبکه محلی شما برای ارتباط با یکدیگر استفاده می‌شوند.

هزینه آدرس IP عمومی چقدر است؟

هزینه یک آدرس IP عمومی به ارائه‌دهنده خدمات اینترنت و نوع سرویسی که نیاز دارید، بستگی دارد. به طور معمول، آدرس‌های IP عمومی پویا در اکثر برنامه‌های اینترنت بدون هزینه اضافی گنجانده شده‌اند. با این حال، آدرس‌های عمومی IP ثابت ممکن است هزینه اضافی در پی داشته باشند این هزینه در برخی موارد می‌تواند کمتر یا به میزان قابل‌توجهی زیاد باشد. سازمان‌ها و کسب‌وکارها اغلب برای میزبانی سرویس‌های خود، ترجیح می‌دهند این هزینه اضافی را برای تضمین دسترسی دائمی به یک آدرس مشخص بپردازند. این موضوع نیز به ابعاد اقتصادی تفاوت بین Public IP و Private IP اشاره دارد.

آیا تفاوتی بین آدرس IP عمومی و آدرس IP خارجی (External) وجود دارد؟

خیر، هیچ تفاوت بین Public IP و Private IP و آدرس IP خارجی وجود ندارد؛ آن‌ها دو اصطلاح متفاوت برای یک چیز واحد هستند. هر دو به آدرس IP منحصر به‌ فردی اشاره دارند که توسط یک ISP به یک روتر یا سرور اختصاص داده می‌شود و به آن اجازه می‌دهد تا مستقیماً با سایر دستگاه‌ها در سراسر اینترنت ارتباط برقرار کند. در مقابل، آدرس خصوصی یا داخلی (Internal) فقط در شبکه محلی معتبر است و قابل مشاهده نیست.